خبرگزاری مهر – گروه سلامت: نزدیک به یک دهه است که نمایش خانگی راه خود را به خانه ایرانی‌ها باز کرده است اما هیچ‌گاه همانند آنچه امروزه ناظر آن هستیم، وابستگی و جذابیت برای خانواده به‌همراه نداشته است.

نمایش‌های خانگی در کنار بازی‌های رایانه‌ای اگر مشابه با سن، روحیات و نیاز اعضای خانواده انتخاب شود و مقدار منفعت گیری از آن مدیریت شده باشد می‌تواند برای آنها نتایج زیاد مثبتی داشته باشد، اما به‌طور معمول این اتفاق نمی‌افتد و بی‌توجهی برخی والدین به محتوای فیلم‌ها علتشده تا صدمه‌های روانی زیاد و جبران‌ناپذیری در کمین کودکان و نوجوانان باشد.

نمایش آسان خشونت، تبلیغات مصرف بی رویه دخانیات و الکل و این چنین نمایش صحنه‌های خشونت و قتل علتانحراف کودکان خواهد شد. در این بین، نقش والدین و الزام دقت و نظارت‌شان زیاد پررنگ است و نباید از آن غفلت شود.

در همین جهت با ابوالقاسم عیسی‌مراد روانشناس بالینی و روانشناس اجتماعی گفتگو کردیم که در ادامه مشروح این گفتگو را می‌خوانید.

عیسی‌مراد او گفت: به طور کلی هر اثری که به طور صوتی یا تصویری تشکیل می‌شود، اگر مطالب خشونت‌آمیز در آن تاثییر وجود داشته باشد برای همه افراد زیان داشته و روی روان آنان تأثیرات منفی می‌گذارد، اما تأثیرات منفی روی کودکان و بانوان به مراتب زیاد تر خواهد می بود. متأسفانه زیاد زمان‌ها فیلم سازان به مطلب نهفته در یک فیلم و اثرات مخرب آن روی ذهن کودکان و نوجوانان توجهی ندارند.

او همین طور گفت: کارتون‌ها و یک سری فیلم‌ها که توأم با رفتارهای خشونت‌آمیز است تأثیرات بسیار مخربی روی کودکان دارد. دیدن و حتی شنیدن صدای صحنه‌های خشونت‌آمیز، فرد را دچار اختلالات شخصیتی اعم از رفتارهای خطرناک پرخاشگرانه در گروه‌های سنی گوناگون به طور مستقیم یا غیر مستقیم مبتلا می‌کند.

دیدن صحنه‌های خشن در سنین کم مشکلات شخصیتی تشکیل می‌کند

عیسی‌مراد او گفت: یک رویکرد در اختلالات شناختی به نام (بایوسایکوسوشیال) یعنی علت شناسی و جهت شناسی در مسائل اجتماعی وجود دارد که اکتسابی است و با یادگیری، الگوبرداری از محیط اطراف شخصیت کودک را شکل می‌دهد. با دقت به الگوهای مشاهده‌ای بندورا (آلبرت بندورا از روان‌شناسان نامدار حوزه روان‌شناسی اجتماعی در قرن بیستم است) فرد با دیدن صحنه‌های خشونت‌آمیز، پرخاشگری به مرور زمان در فرد افزایش اشکار می‌کند.

روانشناس بالینی در ادامه او گفت: تنها فیلم و انیمیشن نیست که روی ذهن و سلامت روان کودک تأثیر می‌گذارد بلکه بعضی اوقات اوقات رفتارهای خشن و مشاجره‌های برخی خانواده‌ها در خانه و جلوی چشم کودک نیز روی سلامت روانش تأثیر گذاشته که اگر توأم با دیدن صحنه‌های خشن در فیلم باشد، اختلالات روان شناختی در کودک با شدت بیشتری افزایش اشکار می‌کند.

او همین طور گفت: امروزه علاوه‌بر انیمیشن و فیلم‌ها، بازی‌های تعداد بسیاری همراه با خشونت و کشتار طراحی شده که به نوبه خود برای روان کودکان مخرب است. این نوشته زیاد مهم است و والدین فکر نکنند که با دیدن یک صحنه اتفاقی برای کودک نمی‌افتد، این فکر کاملاً نادرست است همان یک صحنه در ذهن کودک هک و الگو برداری می‌شود. تعداد بسیاری از پرخاشگری‌های نوجوانان ریشه در سنین کودکی با مشاهده صحنه‌های خشن بوده است.

نظارت سازمان نظام روانشناسی روی فیلم‌ها

عیسی‌مراد نقل کرد: یک وقتی سازمان نظام روانشناسی برای نقد فیلم، سریال و هر آنچه که برای افراد تشکیل شده و جنبه عمومی دارد، کارگروهی درست کرده می بود. به نظر بنده منفعت گیری از روانشناسان و پشتیبانی گرفتن از آن‌ها برای نوشتن یک فیلمنامه خوب و اثرگذار به شدت ملزوم است. اگر قبل از ساخت و میانه ساخت یک فیلم در رابطه صحنه‌های گوناگون به خصوص صحنه‌های خشونت‌آمیز با روانشناس مشورت شود، تفکر اذهان عمومی لطمه ندیده و تأثیرگذاری فیلم در نگاه مخاطب افزایش اشکار خواهد کرد.

او همین طور گفت: مقابله با پرخاشگری یک او گفت و گو مهم است و وقتی دلواپس کننده‌تر می‌شود که امکان پذیر جامعه با افرادی که دچار بیماری‌های سایکوپاتی (روان آزاری یک نوع اختلال شخصیتی است که در آن فرد بدون این که حس همدردی یا پشیمانی داشته باشد، قادر به آزار دیگران است) همانند رفتارهای ضد اجتماعی دارند مواجه باشد؛ اشخاص روان آزار با دیدن صحنه‌های خشونت‌آمیز حس خوبی اشکار کرده و از آن رفتارها الگو برداری می‌کنند، یقیناً این افراد ذهن مشکل داری دارند؛ اما به طور کلی پرخاشگری‌های معمول در فیلم و سریال‌ها کم نبوده و این یک عامل تشدید کننده رفتارهای خشن در جامعه است.

روانشناس بالینی اظهار داشت: هر سنی در افراد با یک یا چند تحول تکامل اشکار می‌کند. اگر فیلم سازان در زمان ساخت یک فیلم از روانشناسان پشتیبانی بگیرند می‌توانند با دقت به تغیرات بخصوص در آن سن آشنا شده و مخاطبانشان را دسته بندی کنند. برای مثال کودکی که مدرسه رفته با کودکی که تا این مدت سواد ندارد متفاوت بوده و متفاوت عمل می‌کند؛ اگر افراد سازنده، زمان ساخت یک فیلم یا انیمیشن به این موارد دقت نکنند، شک نکنید که همه آثار خشونت در نوجوانی و دوران بلوغ فرد ابراز اشکار خواهد کرد.

استعمال دخانیات و مشروبات الکلی در فیلم و تأثیر آن روی کودک

روانشناس اجتماعی تصریح کرد: ما چه بخواهیم چه نخواهیم با دقت به گسترش فضای مجازی و دسترسی آسان به محتواهای گوناگون، این محتواها روی ذهن و کارکرد کودک ما تأثیر می‌گذارد. وقتی که کودک ما فیلم یا سریال مورد علاقه‌اش را می‌بیند، شخصیت آن فیلم را الگوی خود قرار داده و می‌خواهد رفتارهای آن سلبریتی را تکرار کند، به همین علت است که کودک می‌خواهد و علاقه دارد یک حرکت پر خطر همانند استعمال دخانیات را از سلبریتی مورد علاقه‌اش پیروی و اجرا کند. به این علت اگر خانواده بتواند کودک را از دیدن این صحنه‌ها دور نگه داشته و با نشان دادن صحنه‌های منطقی یا سرزنش آن حرکت پرخطر به کودک، می‌تواند جایگزینی برای آن صحنه مخرب در ذهن کودکش اشکار کند.

صدا و سیما و والدین رکن اول در پشتیبانی به سلامت روان کودک

وی اذعان کرد: قدم اول در رابطه سلامت روان کودکان کارکرد صدا و سیما است، صدا و سیما باید برای تک‌تک برنامه‌هایش درجه بندی سنین را تعریف کند، این چنین نظارت قوی مسئولین ذی‌ربط روی فضای مجازی به خصوص اینستاگرام می‌تواند پشتیبانی بزرگی به روان کودک کند؛ یقیناً نقش والدین زیاد مهم است و خانواده‌ها باید آموزش دیده و بدانند هر نوع فیلم، انیمیشن و یا بازی اینترنتی مناسب فرزندشان نیست و با جانشین کردن برنامه‌های مناسب، تفریحات سالم و بازی‌های فکری می‌توانند به رشد شخصیتی کودک پشتیبانی کرده و فرزندشان با ندیدن صحنه‌های مخرب دیگر دچار اختلالات شخصیتی نخواهد شد.

عیسی‌مراد خاطر نشان کرد: مسئله پایانی اسایش در کانون خانواده است، بعضی اوقات اوقات رفتارهای خشونت‌آمیز والدین در خانه، خود مسبب بهم‌ریختگی فکری در کودک و نوجوان می‌شود. خانواده‌ها تلاش کنند مشاجره و دعوا را جلوی کودک انجام نداده و برای او یک محیط آرام به دور از استرس درست کنند، وقتی که کودک ما در خانواده حس اسایش داشته باشد به فیلم یا بازی اینترنتی روی نیاورده و کمتر دچار صدمه خواهد شد.