چالشهای جدی اهدای ریه در ایران: تنها ۴ درصد از ریهها قابل پیوند

چالشهای جدی اهدای ریه در ایران تنها ۴ درصد از ریهها قابل پیوند، روزانه ۱۲ بیمار در انتظار عضو میمیرند, به گزارش تاشکن، با وجود تقاضای فزاینده برای پیوند ریه و طولانی شدن لیست انتظار، آمار اهدای این عضو حیاتی در ایران همچنان بسیار پایینتر از استانداردهای جهانی باقی مانده است.

عدم مراقبت بهینه از اهداکنندگان مرگ مغزی و شیوع عفونتهای بیمارستانی، باعث شده تنها ۴ درصد از ریههای اهدا شده قابل منفعتگیری برای پیوند باشند.\شرایط و مراحل اهدای ریهاهدای ریه یکی از پیشرفتهترین و حیاتیترین مداخلات پزشکی است که برای بیماران مبتلا به نارسایی شدید ریوی — نظیر فیبروز ریوی، بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) و فشار خون ریوی — که دیگر از روشهای درمانی معمول پاسخ نمیدهند، انجام میشود.

سازگاری گروه خونی و معیارهای بیولوژیکی بین اهداکننده و گیرنده برای پیشگیری از رد عضو، الزامی است.فرآیند اهدا از تشخیص نیاز پزشکی بیمار آغاز شده، با ثبت نام در لیست انتظار و اولویتبندی بر اساس شدت بیماری، سازگاری و زمان انتظار ادامه مییابد و با عمل جراحی چند ساعته برداشت و پیوند ریه به پایان میرسد.

پس از جراحی، گیرنده به مصرف مداوم داروهای سرکوبکننده ایمنی، مراجعات منظم و مدیریت عوارض جانبی نیاز دارد.\چالشها و خطرات پیوند ریهاز چالشهای اصلی پس از پیوند، خطر رد عضو توسط سیستم ایمنی گیرنده است که با داروهای ایمنوسرپسیو کنترل میشود. با این حال، این داروها ریسک عفونت را به شدت افزایش میدهند.

ری ریه در ایران تنها ۴ درصد استکتایون نجفیزاده، فوقتخصص بیماریهای ریوی و مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان، در گفتوگو با تاشکن بر ضرورت اهدای عضو از افراد مرگ مغزی تأکید کرد و وضعیت فعلی را نگرانکننده توصیف نمود.

ایشان توضیح داد که مغز فرمان تنفس را صادر میکند و در صورت ورم مغزی ناشی از ضربه، تومور یا خونریزی، فشار داخل جمجمه افزایش یافته و جریان خون به ساقه مغز قطع میشود که منجر به مرگ مغزی میگردد.

و سطح گسترده، بسیار مستعد صدمه و عفونت است.

عواملی چون کوفتگی ریه در تصادفات، اسپیراسیون مواد غذایی و عفونتهای رایج در واحدهای مراقبت ویژه (ICU) باعث میشود ریههای بسیاری از اهداکنندگان مرغوم، قابل استفاده نباشند. در سطح جهان میانگین ۱۰ تا ۲۰ درصد ریههای اهداکنندگان مرگ مغزی قابل پیوند هستند، اما در ایران این رقم به ۴ درصد رسیده است.

دلیل اصلی، مراقبت ناکافی از اهداکنندگان در آیسییو و عدم ساکشن (ترشحاتگیری) بهموقع از مجاری تنفس است.\آمار دلواپسکننده بیماران در انتظاربیشترین تعداد پیوند ریه سالانه در ایران ۱۶ مورد ثبت شده، در حالی که سالانه ۸۰ تا ۹۰ بیمار نیازمند پیوند هستند. بسیاری از این بیماران به دلیل یافتن عضو مناسب، در لیست انتظار فوت میکنند.

پیش از کرونا روزانه ۷ تا ۱۰ بیمار از دست میرفتند، اما اکنون این آمار به بیش از ۱۲ نفر در روز افزایش یافته است.\لزوم اقدامات فوری و فرهنگسازیمدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان تأکید کرد که در کشوری با فرهنگ ایثار، پذیرش این واقعیت که اعضای قابل پیوند اهداکنندگان مرگ مغزی هدر میروند در حالی که بیماران در انتظار میمیرند، غیرمنطقی است.

ایشان بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی، بهبود پروتکلهای مراقبتی اهداکنندگان در آیسییو، آموزش تخصصی پرسنل پزشکی و تامین تجهیزات پیشرفته برای حفظ حیات اعضای اهدا شده، صحه گذاشت.\توصیههای حیاتی برای بیماران پیوندینجفیزاده در پایان بر حساسیت مراقبتهای پس از پیوند تأکید کرد مصرف منظم و دقیق داروهای سرکوبکننده ایمنی برای پیشگیری از رد عضو، و مراقبتهای پیشگیرانه عفونت به دلیل تماس مستقیم ریه با محیط خارجی، الزامی و حیاتی است.\نتیجهگیری چالشی چندبعدی در نظام بهداشتوضعیت اهدای ریه در ایران نشاندهنده چالشی عمیق است که از مدیریت نظام بهداشت و درمان تا ابعاد فرهنگی گسترده میشود.

مراقبت ناکافی از اهداکنندگان در واحدهای مراقبت ویژه، عدم بهرهگیری بهینه از ظرفیتهای موجود و کمبود استانداردسازی پروتکلها، از مهمترین موانع هستند. بهبود این شرایط نیازمند اراده سیاسی، سرمایهگذاری در زیرساختها، آموزش مداوم کادرهای پزشکی و فرهنگسازی جامع در جامعه است تا فاصله بین نیاز و عرضه عضو، به حداقل برسد.