عوامل خطر سرطان پستان و راهکارهای پیشگیری از آن بررسی شد
به گزارش تاشکن، خوشبختانه بخش زیادی از عوامل خطر سرطان پستان قابل اصلاح هستند. نزدیک به نیمی از موارد سرطان پستان در زنانی مشاهده میشود که عامل خطر مشخصی جز سن بالای چهل سال ندارند.
عوامل خطر غیرقابل اصلاح
افزایش سن با افزایش سن، خطر ابتلا به سرطان پستان بالا میرود. اکثر موارد در سن بالای پنجاه سالگی گزارش میشوند.
سابقه خانوادگی و جهشهای ژنی سابقه خانوادگی مثبت، خطر ابتلا را افزایش میدهد. در بیست تا سی درصد مبتلایان سابقه خانوادگی وجود دارد. در صورت بیماری یکطرفه در بستگان درجه یک قبل از یائسگی، خطر طول عمر سی درصد است. بیماری دوطرفه در مادر یا خواهر قبل از یائسگی، خطر را به چهل تا پنجاه درصد افزایش میدهد. علت اصلی، ژنهای سرطانزای ارثی با وراثت اتوزوم غالب است. شایعترین جهشها در ژنهای، و است. در حاملان این جهشها، خطر سالانه چهار درصد و خطر طول عمر سیوپنج تا هشتاد و پنج درصد برآورد میشود. خطر سرطان در پستان مقابل شصت و پنج درصد است. در پنجاه درصد موارد، مردان حامل ژن هستند و در مردان حامل، خطر سرطان پروستات و پستان افزایش مییابد.
مطالعات نشان میدهد تنها حدود ده درصد موارد سرطان پستان مرتبط با عوامل ارثی است که برخی زنان را به اقدامات پیشگیری و غربالگری وا میدارد.
سن قاعدگی کمتر از یازده سال آغاز قاعدگی در سن پایین عامل خطر است. بافت پستان در معرض استروژن و هورمونها قرار میگیرد. قاعدگی در دختران چاق و بیتحرک زودتر رخ میدهد. آموزش فعالیت بدنی و رژیم غذایی سالم ضروری است. به ازای هر سال زودرس قاعدگی، خطر چهار درصد افزایش مییابد.
سن یائسگی بالای پنجاه و چهار سال یائسگی دیرهنگام با افزایش خطر مرتبط است. خطر به ازای هر سال تأخیر تا سه درصد بالا میرود.
قد زنان بلندقد خطر بیشتری دارند. قد میتواند شاخص تغذیه در دوران کودکی و نوجوانی باشد و رشد سریع با افزایش خطر جهش سلولی همراه است.
عرصه نژادی و قومی زنان سفیدپوست خطر بالاتری نسبت به زنان آفریقاییتبار دارند. زنان آسیاییتبار، اسپانیاییتبار و بومی آمریکا خطر پایینتری دارند. تفاوتها ناشی از عوامل اجتماعی-اقتصادی، الگوهای باروری و سبک زندگی است.
وضعیت اجتماعی-اقتصادی بهتر زنان با وضعیت بهتر، بارداری را دیرتر آغاز کرده و فرزندان کمتری دارند که هر دو عامل خطر را افزایش میدهند.
سابقه هیپرپلازی (رشد بیش از حد سلولها) در پستان زنان با سابقه بیماری خوشخیم پرولیفراتیو پستان، در معرض خطر بیشتر قرار دارند. این بیماری شامل تکثیر غیرعادی سلولها در مجاری و لوبولهای پستان است.
عوامل خطر قابل اصلاح
نمایه توده بدنی (BMI) رابطه BMI با سرطان پستان در سنین مختلف متفاوت است. افزایش کالری در کودکی و نوجوانی باعث قاعدگی زودرس و افزایش قد میشود. در سن باروری، BMI پایین خطر را افزایش میدهد. در پس از یائسگی، BMI بالا خطر را بالا میبرد. بهترین راه جلوگیری از افزایش وزن، فعالیت ورزشی است. اعتدال در BMI (بین هجده تا بیست و پنج) توصیه میشود. BMI پایین از حد طبیعی و به خصوص بالای سی خطر را افزایش میدهد.
الکل مصرف الکل حتی در مقادیر کم خطر را افزایش میدهد. الکل سطح استروژنهای خون را بالا برده و با کاهش ذخایر فولات و ویتامین، خطر را تشدید میکند. مصرفکنندگان الکل باید از قطع مصرف و مصرف روزانه مولتیویتامین با فولات مشورت کنند.
سن بالا در اولین زایمان زایمان بعد از سی و پنج سالگی خطر بالاتری دارد. اولین بارداری تکثیر نامتمایز سلولها را متوقف و بافت پستان را برای شیردهی آماده میکند. در زنان مسنتر، احتمال آسیب DNA بیشتر است و این های غیرعادی در رشد سریع سلولی بارداری کپی میشوند.
مواجهه با اشعه مواجهه با دوز بالا (مانند درمان لنفوم) به خصوص در جوانی، خطر را افزایش میدهد. دوز کم رادیوگرافی برای ماموگرافی خطر قابل چشمپوشی دارد.
قرصهای ضدبارداری خوراکی مصرفکنندگان فعلی یا در ده سال اخیر، خطر اندکی بالاتر دارند. ده سال پس از قطع مصرف، افزایش خطر وجود ندارد. خطر مطلق در زیر چهل و پنج سال پایین است و مزایای مصرف معمولا بر خطرات برتری دارد.
هورمون درمانی جانشین (HRT) مصرف پنج سال یا بیشتر، خطر را تقریبا پنجاه درصد افزایش میدهد. خطر با طولانی شدن مصرف بالا میرود اما پس از قطع، به سطح افراد مصرفنکننده برمیگردد. خطر در مصرف ترکیبی استروژن و پروژسترون بیشتر است.
مصرف بالای چربیهای اشباع شده مطالعات بینالمللی نشان میدهد کشورهایی با مصرف چربی بیشتر، شیوع سرطان پستان بالاتری دارند. دریافت کالری بالا باعث قاعدگی زودرس و زایمان دیرهنگام میشود که هر دو عامل خطر هستند.
تئوریهای مختلفی درباره علل سرطان پستان وجود دارد که نگرانیهای بیبیت برای بسیاری زنان ایجاد کرده است. عوامل خطر پیشنهادی بسیاری مورد مطالعه قرار گرفته اما تأثیری بر خطر نشان ندادهاند مصرف خوشبوکننده و ضدتعریق، قهوه، ایمپلنتهای پستان، سقط، آلودگیهای محیطی مانند پلیکلرینیتد بیفنلها و میدانهای الکترومغناطیسی.
روشهای پیشگیری از سرطان پستان
بر اساس عوامل خطر ذکر شده، مهمترین پیشنهادات خودمراقبتی عبارتند از حفظ وزن متعادل، پرهیز از غذاهای پرچرب، سرخکرده، نمکزده و آماده حاوی مواد نگهدارنده، ترشی و کنسروها. افزایش مصرف میوه، سبزیجات، غلات و ماهی برای بالا بردن آنتیاکسیدانها. حداقل سی دقیقه فعالیت ورزشی روزانه. پرهیز از الکل و سیگار. در صورت داشتن نوزاد، شیردهی از پستان. مشورت با پزشک درباره خطرات و مزایای قرصهای ضدبارداری و هورمونهای جانشین یائسگی.










