در ساعات ابتدایی روز سه‌شنبه، بعد از آنکه دونالد ترامپ در کاخ سفید خبرداد او گفت‌و‌گو‌ها با ایران در جریان است و در ادامه، روز شنبه مذاکرات مستقیمی در سطح بالای سیاسی بین تهران و واشنکتن انجام می‌شود، غافلگیری و شوک ابتدایی رسانه‌ها و فضای مجازی را به گمانه‌زنی واداشت.

رسانه‌های غربی گمانه‌های ابتدایی را روی خط بردند و در شبکه‌های اجتماعی به بازخورد اولیه این روایت پرداختند. در نخستین عکس العمل به این خبر، خبرنگار نیویورک‌تایمز در صفحه رسمی خود در شبکه اجتماعی ایکس خبرداد: سه مقام ایرانی به من اظهار کرده‌اند که جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا قرار است روز شنبه در عمان دیداری برای اغاز مذاکرات غیرمستقیم برگزار کنند.

وی مدعی شد: به حرف های این منبع های، تهران به واشنگتن خبر داده که در صورت پیشرفت مثبت در دور نخست مذاکرات، آماده و مایل به او گفت‌وگوی مستقیم خواهد می بود، کاری که نشانه‌ای از تحول آشکار در رویکرد دیپلماتیک ایران به حساب می اید.

چند روایت از او گفت‌وگوی ایران و آمریکا

در ایران، اما عکس العمل‌ها مقداری متفاوت می بود و گمانه‌ها بر پایه اخبار روز دوشنبه درمورد مذاکرات غیرمستقیم و انتظار ایران برای جواب ترامپ روایت شد. برخی اخبار شوک‌آور بودن نوشته را مورد دقت قرار می‌داد و تحلیل‌ها بر این می بود که ایران بر مذاکرات غیرمستقیم اصرار دارد و اظهارات رئیس‌جمهور ایالات متحده همخوانی محتوایی با آنچه که وزارت خارجه ایران گفتن کرده، ندارد.

برخی رسانه‌ها در ساعات ابتدایی حرف های‌های ترامپ را بازی روانی در زمین دیپلماسی دانستند که می‌خواهد ایران در عمل انجام شده برای نشستن پشت میز مذاکره مستقیم قرار دهد و در صورت مخالفت، تهران را به گفتن ناموافق او گفت‌و‌گو و دیپلماسی معارفه کند.

بعد از این روایت‌ها عیاس عراقچی، وزیر خارجه ایران اظهارات ترامپ مبنی بر اغاز مذاکرات ایران و آمریکا در روز شنبه را تایید، اما اضافه کرد که او گفت‌و‌گو‌ها غیرمستقیم خواهد می بود. عراقچی افزود: «ایران و ایالات متحده روز شنبه در عمان برای مذاکرات غیرمستقیم در سطح بالا دیدار خواهند کرد. این، هم فرصتی است و هم یک آزمون. توپ در زمین آمریکا است.»

این خبر از سوی رسانه‌های داخلی و خارجی پیگیری شد و سی‌ان‌ان به نقل از یک منبع آگاه نوشت که پیش‌بینی می‌شود مقام‌های آمریکایی شنبه در نشستی به میزبانی عمان با مقام‌های ایرانی به طور مستقیم درمورد توافق هسته‌ای او گفت‌و‌گو کنند. سی‌ان‌ان گمانه‌زنی کرد که استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ در خاورمیانه، مسئول پرونده ایران باشد. این خبر از سوی رسانه‌های داخلی هم تایید شد و حرف های می‌شود که سید عباس عراقچی و استیو ویتکاف فرستاده ترامپ در خاورمیانه به گمان زیاد از دو طرف برای پیشبرد او گفت‌و‌گو‌های اولیه انتخاب شده‌اند.

انتخاب ویتکاف برای مذاکره

انتخاب ویتکاف به گفتن مذاکره‌کننده با جمهوری اسلامی ایران در حالی نقل شده که او در هفته‌های تازه عکس العمل‌های مثبتی به ازسرگیری دیپلماسی بین تهران و واشنگتن نشان داده می بود. ویتکاف در مصاحبه پادکستی با تاکر کارلسون، مجری مشهورو مفسر اسبق فاکس‌نیوز که در حلقه ضد جنگ اطرافیان ترامپ قرار دارد، حرف های می بود «سختی بسیاری بر دولت ترامپ برای درگیری نظامی با ایران وجود دارد، اما برتری رئیس‌جمهور، یافتن راه‌حلی دیپلماتیک است.»

او پافشاری کرد که ترامپ شخصاً نامه‌ای به ایران ارسال کرده و خواستار مذاکره، از بین بردن سوءتفاهم‌ها و برگشت تهران به جامعه جهانی شده است؛ به این علت معتقدم تا این مدت فرصتی برای حل مسالمت‌آمیز این تنش‌ها وجود دارد.» ویتکاف درمورد محتوای نامه ترامپ هم در اظهار نظر فرد دیگر حرف های می بود «کلاً حرف های شده “من رئیس‌جمهور صلح هستم. این چیزی است که من می‌خواهم. دلیلی وجود ندارد که ما این کار را از راه نظامی انجام دهیم. ما باید او گفت‌و‌گو کنیم. ما باید یک برنامه راستی‌آزمایی تشکیل کنیم تا فردی دلواپس کاربرد نظامی مواد هسته‌ای شما نباشد، چون (عمل) جانشین، جانشین چندان خوبی نیست.»

این حرف های‌ها در کنار آخرین توئیت تاکرکارلسون، قیل از نشست ترامپ و نتانیاهو، در حالی که تنش‌های رسانه‌ای افزایش یافته می بود، مشخص می کند فعلا حلقه ضدجنگ اطراف رئیس‌جمهور ایالات متحده، دست بالا را دارند و توانسته‌اند او را از مخاطرات بزرگ یک درگیری نظامی با ایران آگاه کنند.

هشدار درمورد مخاطرات جنگ و پیشبرد مذاکره

روز دوشنبه همزمان با شدت گرفتن تهدیدات مقامات آمریکایی علیه ایران، کارلسون درمورد هرگونه درگیری با ایران هشدار داده می بود. او ساعاتی پیش از دیدار از پیش برنامه ریزی شده «بنیامین نتانیاهو» نخست وزیر رژیم صهیونیستی با ترامپ، در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «هر چه درمورد تعرفه‌ها فکر کنید، آشکار است که اکنون بدترین زمان ممکن برای ایالات متحده برای شرکت در دعوا نظامی به ایران است. ما توان رو‌به‌رو شدن با عواقب آن را نداریم.»

کارلسون افزود: «هزاران آمریکایی خواهند مرد. ما در جنگی که بعد از هرگونه عمل نظامی علیه ایران شکل خواهد گرفت، ناکامی خواهیم خورد. هیچ چیز مخرب‌تر از این برای سرزمین ما نخواهد می بود.»

او بدون اشاره مستقیم به خواست نتانیاهو و دیگر مقامات رژیم صهیونیستی برای تجاوز به تمامیت ارضی ایران و کسب حمایتعملی و سیاسی آمریکا از این عمل پافشاری کرد: «با این حال، به لطف سختی بی‌امان نئومحافظه‌کاران، از همیشه به هم نزدیک‌تر هستیم. این جنگ یک خودکشی است. هرکسی که طرفدار درگیری با ایران باشد، متحد آمریکا نیست، بلکه دشمن آمریکا است.»

نقطه عطفی برای برگشت دادن دیپلماسی

با این وجود به نظر می‌رسد که ایران و ایالات متحده، نخستین قدم را برای افزایش سطح دیپلماسی سپس از یک دوره تهدید و التهاب برداشته‌اند. مذاکرات در دنیای دیپلماسی نه تنها یک بستر برای از بین بردن تنش‌ها بلکه آزمونی برای تعیین خط مشی‌های آینده است.

رویکرد‌های متفاوت آمریکا و ایران در این عرصه، بازتابی از پیچیدگی‌های مناقشات هسته‌ای و منطقه‌ای است که سال‌ها است بر روابط این دو سرزمین سایه افکنده. در حالی که ترامپ به جستوجو تشکیل زمان برای او گفت‌و‌گو‌های مستقیم است، ایران با پافشاری بر مذاکرات غیرمستقیم تلاش دارد از هرگونه تحمیل سیاسی جلوگیری کند.

در نهایت پیروزی یا ناکامی این کوششها به قوت استراتژیک، انعطاف‌پذیری و آمادگی دو طرف در جواب به تغییرات ناگهانی بستگی خواهد داشت. این چنین، سختی‌های داخلی در آمریکا و ایران، و عکس العمل‌های جامعه بین‌المللی نسبت به هرگونه تحول در رویکرد‌های مذاکراتی، می‌تواند به یک نقطه عطف حیاتی در روال او گفت‌و‌گو‌ها تبدیل شود.

با وجود اختلاف نظر‌های حاضر و بازی‌های روانی دیپلماتیک، این که مذاکرات توانایی افت تنش‌ها و برگشت به روندی از او گفت‌و‌گو‌ها را خواهند داشت یا خیر، قضیه‌ای است که تنها زمان و کارکرد سیاستمداران می‌تواند آن را روشن کند.

انتهای مطلب/