افزایش خشونت در سریال‌های شبکه نمایش‌خانگی؛ هشدار کارشناسان از پیامد‌های اجتماعی

به گزارش تاشکن، در ماه‌های اخیر حجم قابل‌توجه‌ی از سریال‌های جنایی و تلخ در شبکه نمایش‌خانگی پخش شده که حاوی صحنه‌های رنج‌آور، هولناک و خشونت‌های فرا‌تر از اصول دراماتیک هستند. این روند در سریال‌هایی چون قلب یخی، گردن‌زنی، فرد دیگر و اخیرا بازنده به اوج خود رسیده است.

نمونه‌های بارز خشونت در سریال‌های اخیر

در سریال گردن‌زنی داماد به شکل بی‌رحمانه‌ای با چاقو کشته می‌شود، عروس قربانی می‌گردد و دندان فردی بدون حسی برای شکنجه بیرون‌کشیده می‌شود. در فرد دیگر شخصی زنده در آتش سوخته، گلوی دیگری در درگیری بریده شده و مردی به انتقام‌جوئی با ضربات مداوم کارد می‌پردازد. تازه‌ترین قسمت بازنده نیز منظر مثله‌کردن برادری توسط خواهر خود را به نمایش گذاشته است.

نگرانی‌ها از تأثیر بر جامعه

سوال اصلی این است که تا چه حد این صحنه‌ها می‌تواند جامعه را به سمت خشونت، قتل و جنایت سوق دهد. این نگرانی در روز‌هایی تشدید شده که خبری از قتل خبر‌نگاری توسط همسرش و سوزاندن جسد مثله‌شده یک خواننده در لس‌آنجلس منتشر شده است. اگرچه هشدار رده‌سنی برای این سریال‌ها صادر شده، اما چرا سازندگان ترغیب می‌شوند خشونت را در آثار خود آموزش دهند؟

از مصرف دخانیات و مواد مخدر در سریال‌های گذشته، اکنون به ترفند‌های سرقت‌های مدرن و خشونت‌های شگفت‌انگیز رسیده‌ایم. در مثال‌های خارجی چنین محتوایی با رده‌بندی‌های سنی دقیق و محدودیت‌های متعدد همراه است، اما در سریال‌های ایرانی رو به افزایش است.

مخاطب در معرض آسیب روانی

کارشناسان معتقدند مخاطب، چه به شکل اثرپذیر و چه فعال، در مصرف این صحنه‌های دلخراش از تأثیرات سوء در امان نیست. خشونتی که خشونت می‌آورد، نفرت را تقویت می‌کند و پیکره لطیف انسانی را آزار می‌دهد. برخی کارشناس‌ها هشدار می‌دهند که تماشای این صحنه‌ها مخاطب را در معرض صدمه روانی قرار می‌دهد.

گفتگو با دکتر مونا فلسفی، روانشناس اجتماعی

دکتر مونا فلسفی بر ضرورت جلوگیری از تماشای کودکان از این سریال‌ها تأکید کرد و گفت اختلال تروما، هراس از مرگ، طلاق والدین و خشونت بی‌محابا در کودکان به وجود می‌آید. این آثار برای زیر ۱۸ سال مناسب نیستند، مگر با آموزش خانواده در ادامه.

وی افزود برخی آثار هشدار و تلنگری برای آگاه‌ی اجتماعی دارند، اما علاوه بر نمایش معضلات، نیاز به ارائه راهکار‌ها هم داریم. منفعت‌گیری عریان از خشونت، صدمه‌زا است و حال روحی جامعه را به هم می‌ریزد.

دکتر فلسفی درباره سهم سریال‌ها در خشن شدن جامعه گفت تأثیر تلویزیون و سینما از خشونت مسئله غیر‌قابل انکاری است که در کتب علمی مورد پژوهش قرار گرفته. اما نمی‌توان حکم واحدی برای همه آثار صادر کرد؛ باید فرهنگ باز‌خوانی و تفسیر جامعه مصرف‌کننده را بررسی کنیم. برخی خشونت‌ها ممکن است تنفر از خشونت را تقویت کنند.

وی ادامه داد اگر پردازش طوری باشد که حس هراس در جامعه شکل گیرد و مخاطب جامعه را ناامن بداند، تأثیر منفی است. اما هشدار‌هایی که در سریال‌ها دیده می‌شود می‌تواند فرهنگ‌ساز باشد و فرد را به پیشگیری سوق دهد.

ضرورت تجدیدنظر در رویکرد ساخت سریال

صاحبان پلتفرم‌ها، سریال‌سازان و اهالی فرهنگ و هنر باید به سمت ساخت آثار خانواده‌پسند و با نشاط‌تر حرکت کنند. هنرمندان می‌دانند سریال‌سازی تنها برای سرگرمی نیست و با توجه به مخاطب گسترده، باید تمهیدات اختصاصی برای پردازش قصه در نظر گرفته شود. خشونت بی‌علت می‌تواند صدمه‌های فرا‌وانی به همراه داشته باشد.

اگر آمار جرایم در جامعه افزایش یابد، سینما و شبکه نمایش‌خانگی نقشی انکار‌ناپذیر در این فرآیند ایفا کرده‌اند. در حالی که سینما به پشتیبانی از نشاط در جامعه می‌پردازد، سریال‌های شبکه نمایش‌خانگی همچنان به خشونت، جنایت و قتل‌های شگفت‌انگیز می‌رسند. تجدیدنظر در این روال و رویکرد‌ها امری ضروری و فوری است.