ندای باطل؛ پدیده روان‌شناختی میل ناگهانی به کارهای پرخطر را بررسی می‌کند

ندای باطل؛ پدیده روان‌شناختی میل ناگ‌هانی به کار‌های پرخطر را بررسی می‌کند

به گزارش تاشکن، ندای باطل یا به انگلیسی پدیده‌ای روان‌شناختی است که در آن فرد میل لحظه‌ای و ناگ‌هانی به انجام کار‌های پرخطر و غیر‌منطقی را تجربه می‌کند. این تکانه‌های خشونت‌باری که عموما هنگام مواجهه با موقعیت‌های پرخطر رخ می‌دهند، افکار مزاحمی هستند که فرد را به سمت اعمال عجیب و خطرناک سوق می‌دهند.

مثال‌های رایج این پدیده شامل میل به چرخاندن فرمان خودروی به سمت لاین مخالف، پریدن از قایق یا پل به آب عمیق، ایستادن روی ریل قطار یا مترو، ضربه زدن چاقو به خود، قرار دادن اجسام فلزی در پریز برق، لمس شعله‌های آتش و پریدن از بالکن‌ها می‌باشد. فرد با سرعت با این افکار مقابله می‌کند و می‌داند که هرگز به عمل نخواهد آورد، زیرا نتیجه هر یک از این سناریو‌ها کاملا مشخص است. با این حال، فکر کردن به آن‌ها، هرچند سریع و زودگذر، اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد.

ندای باطل؛ تخلیه خشم ناهوشیار

بررسی روان‌شناختی ندای باطل

بخش قابل‌توجه‌ی از خواسته‌ها، خاطرات و تکانه‌های انسان در لایه ناهوشیار و ناخودآگاه ذهن ثبت می‌شوند. این تکانه‌های خشونت‌باری، ناهنجار و گاهی جنسی هستند که فرد به خود اجازه بروز آن‌ها را نمی‌دهد، چرا که با آموخته‌های محیطی و هنجار‌های اجتماعی در تضاد هستند. با این حال، گاه و بیگاه در لغزش‌های کلامی، رفتار‌ها یا حتی اندیشه‌های غیر‌قابل‌توجیه امکان بروز می‌یابند. ندای باطل را می‌توان تکانه‌های خشونت‌باری معرفی کرد که برای چند ثانیه حفاظت‌های خود و فرا‌خود را می‌شکنند و غریزه پرخاشگری انسان را به صورت ناخودآگاه برآورده می‌کنند.

این پدیده ممکن است معطوف به دیگران یا معطوف به خود فرد باشد. ممکن است در کسری از ثانیه فرد میل کند با آسیب‌رساندن به نوزادی تنها، چاقو زدن به دیگران، برخورد ماشین به سایر خودرو‌ها یا انجام اعمال مشابه، خشم ناخودآگاه خود را تخلیه نماید. یا اینکه با سقوط در دره، پریدن از ارتفاعات صخره‌ای یا ایستادن در مسیر قطار، به خود آسیب برساند.

ندای باطل؛ پدیده‌ای طبیعی و رایج

عبور این افکار از دایره خیال کاملا طبیعی و بسیار رایج است. در سال ۲۰۱۲ پژوهشی در این زمینه انجام شد که در آن ۴۳۱ دانشجو بررسی شدند و نتایج بسیار جالب توجه بود. بیش از نیمی از افرادی که هرگز میل به خود‌کشی نداشتند و سه‌چهارم کسانی که پیشینه میل به خود‌کشی داشتند، ندای باطل را به اشکال مختلف تجربه کرده بودند. بر اساس این پژوهش، کسانی که با اضطراب دست‌وپنجه نرم می‌کردند، حتی اگر فکر خود‌کشی در سر نداشتند، بیش‌تر در معرض تجربه ندای باطل قرار داشتند.

ریشه‌های این میل به خطر از کجا سرچشمه می‌گیرد؟

تاکنون هیچ پژوهش روشنگر و مستند‌سازی کامل برای توضیح این پدیده انجام نشده است. تنها می‌دانیم که این اشتیاق به نوع سیم‌کشی مغز و اتصال‌های عصبی مرتبط است. با این حال، از آنجا که این پدیده در ضمیر ناخودآگاه اتفاق می‌افتد، دلایلی که در ادامه معرفی می‌شوند همچنان در مرحله حدس و گمان باقی مانده‌اند.

۱. غریزه بقا و مکانیزم دفاعی مغز

در مکانی که بدن در خطر قرار دارد، مغز با ارسال سیگنال‌های هشداردهنده مانند برو عقب یا دست نزن از فرد محافظت می‌کند. این واکنش بسیار شبیه به لحظه‌ای است که فرد در مکانی مرتفع می‌ایستد و به پایین نگاه می‌کند، یا زمانی که در چند قدمی شعله‌های آتش قرار دارد. در این مواقع، به صورت کاملا غریزی و بی‌آنکه فرد متوجه شود، چند قدم به عقب برمی‌دارد. پس از اینکه خطر رفع شد، وقتی فرد به این واکنش ناگ‌هانی فکر می‌کند، به اشتباه تصور می‌کند که این عقب‌نشینی در پاسخ به اشتیاق یا میل به خطر بوده است، در حالی که این واکنش ناخودآگاه صرفا برای محافظت از بدن بوده است.

از طرف دیگر، پریدن از بالای صخره یا ایستادن در مسیر قطار تهدید بزرگی برای بقا محسوب می‌شود، چیزی که مغز به هر قیمتی از آن اجتناب کرده و فکر آن را سرکوب می‌کند. اما گاهی سرکوب اندیشه‌ها نتیجه عکس دارد و اتفاقا ذهن را به سمت آن موضوع خاص سوق می‌دهد.

۲. حساسیت اضطرابی و ترس از ترس

اگر واقعا قصد خود‌کشی یا آسیب‌رساندن به خود را نداریم، چرا آن را تصویر می‌کنیم؟ یکی از مهم‌ترین دلایل، حساسیت اضطرابی یا همان ترس از ترس است. افرادی که با علائم حساسیت اضطرابی روبرو هستند، تصور می‌کنند تپش سریع قلب علامت حمله قلبی است یا پانیک اتک منجر به غش یا مرگ می‌شود. این افراد ندای باطل را بیش‌تر و پررنگ‌تر از بقیه احساس می‌کنند، چراکه یاد گرفته‌اند سیگنال‌هایی را که برایشان قابل‌درک نیستند، به صورت خطرناک تفسیر کنند.

ندای باطل چه زمانی خطرناک محسوب می‌شود؟

ندای باطل به‌خودی‌خود خطرناک نیست، اما نباید موجب عادت به افکار خود‌کشی گردد. اگر فرد به این افکار دامن بزند، مرتب به آن‌ها فکر کند یا پیشینه فکر کردن به خود‌کشی داشته باشد و اکنون ندای باطل را تجربه کند، حتما باید با متخصص سلامت روان مشورت نماید. نشانه‌های افسردگی و اضطراب از قبیل نگرانی همیشگی، ناامیدی، عدم تمرکز، تغییر خلق‌و‌خو، بی‌خوابی، عذاب وجدان یا تنه‌ایی مداوم نیز نگران‌کننده محسوب می‌شوند.

اگر این علائم به مرور زمان شدید‌تر شوند و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهند، هرچه سریع‌تر از متخصصی مجرب و باتجرربه کمک درخواست شود.

حرف آخر

چنانچه هرازگاه‌ی افکاری شبیه به ندای باطل از ذهن فرد می‌گذرد، جای هیچ نگرانی نیست. بسیاری از افراد همانند شما این پدیده عجیب و غریب را تجربه می‌کنند و دلیل دقیق آن را نمی‌دانند. اما اگر این اشتیاق به خطر با فکر خود‌کشی همراه باشد، مداوم باشد و موجب آزار و رنج فرد گردد، بهتر است هرچه سریع‌تر با متخصص سلامت روان صحبت کنید.

آیا شما هم این پدیده عجیب را تجربه کرده‌اید؟ در کدام موقعیت‌ها بیش‌تر چنین خیالاتی به ذهن شما خطور می‌کند؟ ما مشتاق شنیدن نظرات و تجربیات شما هستیم.