ناسا ۲۵ سال تصاویر چاندرا را منتشر کرد

ناسا ده‌ها سال است که از پرتو ایکس برای کشف اسرار نامرئی کیهان بهره می‌برد. رصدخانه اینشتین در اواخر دهه ۷۰ می‌لادی پیشگام اختر‌شناسی پرتو ایکس بود، اما جوهرة تاج این رشته علمی، رصدخانه پرتو ایکس چاندرا است که به مدت ۲۵ سال جهان نامرئی را تصویربرداری کرده است.

در ادامه شما را به تماشای تعدادی از خیره‌کننده‌ترین تصاویر رصدخانه چاندرا و اکتشافات پیشگامانه آن از جهان نهان دعوت می‌کنیم.

این تلسکوپ فضایی در ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۹ توسط شاتل فضایی کلمبیا به فضا پرتاب شد. چاندرا سنگین‌ترین محموله‌ای بود که شاتل تا به‌حال حمل کرده است.

<figcaption class="wp-element-caption"نوع نادری از ستاره ولف-رایه (Wolf-Rayet)، ستاره درخشان و پرجرمی که فاز مختصر مدتی را در تکامل خود توانایی می‌کند. نقاط بنفش، ستارگانی می باشند که با چاندرا شناسایی شده‌اند.

ایلین کالینز، فرمانده مأموریت شاتل کلمبیا، در بیانیه‌ای مطبوعاتی گفت اکتشافات چاندرا در ۲۵ سال گذشته به‌طور مداوم ما را شگفت‌زده و تحت تأثیر قرار داده است.

پرتو‌های ایکس در محدوده نور مرئی نیستند، اما بیش‌تر به رویداد‌های شگرف در فضا اشاره می‌کنند.

<figcaption class="wp-element-caption"سحابی رتیل که توسط تلسکوپ فضایی چاندرا و وب به عکس کشیده شده است. مشاهدات پرتو ایکس چاندرا (به رنگ آبی درباری و بنفش) گازی را مشخص می کند که توسط امواج ضربه‌ای ناشی از بادستارگان پرجرم، تا میلیون‌ها درجه گرم شده است.

پرتو‌های ایکس برای ستاره‌شناسان به‌طور اختصاصی ارزشمند هستند. زیرا منبعی که از آن انتشار می‌یابد، یا بسیار داغ است یا رویداد‌هایی است که انرژی فرا‌وانی تولید می‌کنند. برای نمونه باقی‌مانده یک ستاره در حال انفجار که به بیرون پرتاب می‌شود، یا مواد فوق‌گرم‌شده‌ای که در اطراف سیاه‌چاله می‌چرخند.

چاندرا جزئیات جدیدی را آشکار می‌کند که تلسکوپ‌های دیگر نمی‌توانند ببینند.

<figcaption class="wp-element-caption"ستون‌های آفرینش، که توسط تلسکوپ فضایی جیمز وب تصویربرداری شده‌ است. مجموعه‌ای رنگارنگ از ستاره‌های پراکنده در سراسر منطقه را چاندرا شکار کرده‌ است.

در این عکس که داده‌های تلسکوپ فضایی جیمز وب و چاندرا ترکیب شده‌اند، مشاهدات وب تصویری غیر‌مادی از ستون‌های آفرینش ارائه می‌دهد، یک ساختار ابری که به‌طور مداوم ستاره‌های تازه را به وجود می‌آورد. چاندرا اما دریایی از ستاره‌های جوان را مشخص می‌کند که در پرتو‌های ایکس می‌سوزند. این نقاط، مکان دقیق نور پراکنده‌شده در سراسر عکس هستند.

<figcaption class="wp-element-caption"مسیه 74 که به علت تیرگی‌اش لقب "کهکشان فانتوم" را گرفت، وقتی رصد می‌شود که چاندرا فعالیت اشعه ایکس خود (بنفش) را در کنار مشاهدات هابل و وب نشان داد.

جاناتان مک‌داول، اخترفیزیکدانی که سیستم‌های داده‌های علمی چاندرا را رهبری می‌کند، پیش‌تر گفته بود بیش‌تر یک ابر گازی در حال درخشش را می‌یابید، سپس منبع پرتو ایکسی که جهت درخشش و انرژی آن می‌شود را در وسط خواهید دید. اگر چاندرا را نداشته باشید، نمی‌توانید آن را ببینید. به این دلیل قسمت بزرگی از داستان را از دست خواهید داد.

دید اشعه ایکس چاندرا نشان داد که جهان پر از سیاه‌چاله است.

<figcaption class="wp-element-caption"یک سیاهچاله زیاد پرجرم در مرکز قنطورس، کهکشان عظیمی از ذرات را به فضا پرتاب می‌کند. چاندرا هم جت‌ها و هم حباب آبی کم رنگ اطراف کهکشان را شکار کرد.

دیگر دستاورد‌های برجسته رصدخانه چاندرا شامل اولین شواهد مستقیم برای وجود ماده تاریک است. ماده‌ای کاملا نامرئی و مرموز که نزدیک به ۲۷ درصد از جهان را تشکیل می‌دهد.

چاندرا اولین تلسکوپی بود که مستقیما برخوردستارگان نوترونی را که امواج گرانشی را به سراسر جهان می‌فرستند، تشخیص داد.

این تلسکوپ تابش اشعه ایکس از نور‌های قطبی مشتری را آشکار کرد.

<figcaption class="wp-element-caption"مشتری که توسط تلسکوپ فضایی هابل به عکس کشیده‌ شده‌ است، با تشعشعات اشعه ایکسی که چاندرا به رنگ بنفش تشخیص داده‌ است.

در زمین، ما آن‌ها را شفق شمالی و جنوبی یا شفق قطبی می‌نامیم. شفق‌ها نوار‌های رقصنده و رنگارنگ نوری هستند که گاهی در آسمان‌های قطبی ظاهر می‌شوند و حتی گاهی تا ایالت آریزونا به خط استوا نزدیک می‌شوند.

شفق قطبی توسط ذرات بار دار خورشید تشکیل می‌شود که تأثیر شبیه‌ی را در قطب‌های سیارات دیگر ایجاد می‌کند. چاندرا این اتفاق را در مشتری مشاهده کرد. این عکس ابر‌های پرتو ایکس را در اطراف سیاره گازی غول‌پیکر مشخص می‌کند.

در کل، چاندرا نزدیک به ۲۵۰۰۰ مشاهده انجام داده است.

<figcaption class="wp-element-caption"حباب زباله‌های یک ابرنواختر که با داده‌های اشعه ایکس از چاندرا و داده‌های نوری تلسکوپ فضایی هابل تصویربرداری شده‌ است.

این یکی از پربر‌ترین مأموریت‌های اخترفیزیک ناسا بوده است. دانشمندان بیش از ۱۰۰۰۰ مقاله را بر پایه داده‌های آن نوشته‌اند.

خیره‌کننده‌ترین عکس‌ها با همکاری رصدخانه‌های دیگر همانند وب و هابل تهیه شده است.

<figcaption class="wp-element-caption"داده‌های ترکیبی از چاندرا و وب، جزئیات جدیدی از باقی‌مانده ابرنواختر Cassiopeia را نشان داد.

ترکیب نیرو‌های دو تلسکوپ به دانشمندان این امکان را داد تا علت احتمالی ساختاری مرموز به‌نام هیولای سبز را در باقی‌مانده ابرنواخ‌تر شناسایی کنند. شما می‌توانید آن را درست در سمت راست مرکز ببینید، حلقه سبزی که نور آبی و قرمز را در فضا می‌چرخاند.

داده‌های چاندرا ارتباطی را بین هیولای سبز و موجی که در زمان انفجار از ستاره بیرون زده شده بود، نشان داد. آن‌ها فکر می‌کنند که موج وقتی به مواد اطراف ستاره برخورد کرد، هیولای سبز را تشکیل داد.

رصدخانه چاندرا نگاه خود را حتی به مرکز کهکشان ما نیز معطوف کرده است.

<figcaption class="wp-element-caption"موزاییکی از مرکز کهکشان راه شیری، با منفعت گیری از داده‌های چاندرا (به رنگ‌های نارنجی، سبز و بنفش) و تلسکوپ رادیویی MeerKAT در آفریقای جنوبی (خاکستری).

در ماه مه، اخترشناسان با بهره‌گیری از چاندرا دریچه‌ای را کشف کردند که گاز داغ را از مرکز کهکشان راه شیری آزاد می‌کند. آن‌ها بر این باورند که دودکش گاز خروجی امکان‌پذیر از فوران‌های سیاه‌چاله مرکزی کهکشان تشکیل شده باشد.

در اینجا تصویری از سیاه‌چاله کلان‌جرم در مرکز کهکشان راه شیری را مشاهده می‌کنید.

<figcaption class="wp-element-caption"چاندرا Sagittarius A*، سیاهچاله کلان پرجرم در مرکز کهکشان راه شیری را مشاهده کرد.

چاندرا آشکار کرده است که سیاه‌چاله عظیم کهکشان ما، *، به‌شدت در حال چرخش است. در واقع چاندرا کشف کرد که سیاه‌چاله به‌قدری سریع می‌چرخد که فضا-زمان را همانند یک توپ فوتبال به پایین می‌کشد.

رصدخانه چاندرا امکان‌پذیر بعد از افت شدید بودجه، به آخر مأموریت خود نزدیک شود.

<figcaption class="wp-element-caption"در سحابی پنجه گربه، جایی که ستارگان در کهکشان راه شیری درحال شکل‌گیری می باشند، پرتوهای ایکس چاندرا جمعیتی از ستارگان جوان را مشخص می کند.

بودجه رصدخانه چاندرا بعد از خواست ناسا برای سال ۲۰۲۵، از ۶۸ می‌لیون دلار به ۴۱ می‌لیون دلار افت یافت. امکان دارد بودجه رصدخانه از ۲۶.۶ می‌لیون دلار در هر سال تا ۵.۲ می‌لیون دلار در سال ۲۰۲۹ کاهش یابد.

تیم عملیاتی چاندرا می‌گوید که این مقدار تلسکوپ را از کار خواهد انداخت و به عملیات آن پایان می‌دهد. با این‌حال چاندرا تا این مدت کاربردی است و به اکتشافات بصری خیره‌کننده ادامه می‌دهد.

<figcaption class="wp-element-caption"این باقی مانده ابرنواختری، باقی مانده یک ستاره منفجر شده‌ به نام 3C 58 است. جسم درخشان، کشیده و سفید در مرکز، یک ستاره نوترونی متراکم و سریع است.

دانشمندان با مطالعه آشکار‌سازی چاندرا از گسیل پرتو ایکس ستارگان نوترونی، همانند آنچه در مرکز این باقی‌مانده ابرنواخ‌تر قرار دارد، کشف کردند که ستاره‌های نوترونی امکان‌پذیر حاوی نوع جدیدی از ماده فوق چگال باشند.

رصدخانه چاندرا می‌تواند اسرار نامرئی بیش‌تری از کیهان را در سال‌های باقی‌مانده‌اش آشکار کند.