چگونه رپتور قرارداد جنگنده نسل پنجم را از ربود؟
در آغاز دهه ۱۹۹۰، ژنرال چاک ییگر، خلبان مشهور و قهرمان نیروی هوایی ایالات متحده، در تبلیغات تلویزیونی از نمونه اولیه جنگنده تاکتیکال پیشرفته ساخت نورثروپ دفاع کرد. بسیاری در آن زمان معتقد بودند که حمایت چهره‌ای محبوب چون ییگر، اطمینان برنده شدن این طرح در برنامه وزارت دفاع برای جت جنگنده نسل پنجم را می‌دهد، اما واقعیت غیر از این بود.
در عوض، ساخت لاکهید (که اکنون به نام رپتور شناخته می‌شود) برنده این برنامه شد. در این گزارش به بررسی دلایل پیروزی لاکهید بر نورثروپ و ناامید کردن چاک ییگر و دیگران می‌پردازیم.
ریشه‌های برنامه جنگنده تاکتیکال پیشرفته
منشا برنامه ATF به سال ۱۹۸۱ بازمی‌گردد، وقتی برنامه‌ریزان نیروی هوایی ایالات متحده طرح ساخت یک جنگنده برتری هوایی را تدوین کردند تا جانشین ایگل مک‌دنل داگلاس شود و در مواجهه با تهدیدات نوظهور چون سوخوی فلانکر و می‌گویان فولکرام موقعیتی برتر فراهم آورد. در نوامبر ۱۹۸۴، دفتر برنامه سیستم (SPO) بیانیه نیاز عملیاتی (SON) را منتشر کرد و در دسامبر ۱۹۸۷ سند الزامات عملیاتی سیستم (SORD) تدوین گردید.
چندین شرکت هوافضا پیشن‌هاد خود را ارائه دادند، اما تا سال ۱۹۸۶ نیروی هوایی فهرست را به دو نامزد خلاصه کرد لاهمید (همراه با بوئینگ و جنرال داینامیکس) با و نورثروپ (همراه با مک‌دنل داگلاس) با از هر طرح دو نمونه اولیه برای آزمایش ساخته شد. نام غیر‌رسمی بیوه سیاه ۲ را با الهام از جنگنده شبانه جنگ جهانی دوم دریافت کرد. نمونه اول این هواپیما برای مدتی کوتاه یک ساعت شنی قرمز رنگ در نزدیکی اگزوز داشت تا از آسیب به خدمه زمینی جلوگیری شود، شبیه به علامت آشکار در زیر شکم عنکبوت سمی بیوه سیاه.
مقایسه رو در رو و
یک فرآیند توسعه و ارزیابی چهار ساله آغاز شد. بر اساس نظر بسیاری از کارشناسان، از نظر عملکرد بهتری داشت، از جمله پرواز کروز مافوق‌صوت بهتر، رادارگریزی برتر، و تنها اندکی مانور‌پذیری کمتر در زوایای حمله بالا. همچنین بیوه سیاه ۲ با موتور انقلابی جنرال الک‌تریک با سیکل متغیر، عملکرد خام بهتری به دست آورد. در ادامه مشخصات هر دو برای درک بهتر شرایط مقایسه شده است
| طول بدنه | ||
| طول بال | ||
| ارتفاع | ||
| وزن خالی | ||
| وزن ناخالص | ||
| موتور | ||
| حداکثر شدت | ||
| سوپر کروز | ||
| برد رزمی | ||
| سقف پروازی | ||
| بار روی بال | ||
| نسبت پیشرانه به وزن | ||
| حداکثر بار | + ۷.۹ جی (بیش‌ترین تست) | + ۷.۱ جی (بیش‌ترین تست) |
با وجود برتری‌های متعدد، این بود که در ۲۳ آوریل ۱۹۹۱ برنده قرارداد گردید و به ساخت رپتور منجر شد. ادامه ماجرای طولانی است که مجال بیان کامل آن نیست.
چرا برنده شد و بازنده؟
بر اساس مقاله‌ای در آوریل ۲۰۱۸ در نشریه نیشنال این‌ترست از نویسنده نظامی دیو ماجومدار اگرچه از بسیاری جهات، طرح بازنده نورثروپ طراحی بهتری بود، اما نیروی هوایی هواپیمای لاکهید را انتخاب کرد چون معتقد بود این شرکت مدیریت برنامه توسعه را بهتر انجام می‌دهد و هزینه کمتری خواهد داشت. در آن زمان، نورثروپ به دلیل هزینه‌های گزاف در پروژه بمب‌افکن رادارگریز اسپیریت و پروژه‌های دیگر، روابط خوبی با پنتاگون و کنگره نداشت. مک‌دنل داگلاس نیز وضعیت بهتری نداشت.
اکنون می‌دانیم که بمب‌افکن پنهان‌کار در نهایت موفق شد، علیرغم جنجال‌های رسانه‌ای و کنگره‌ای درباره قیمت سنگین آن در اواخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل ۱۹۹۰. اما وقتی این موفقیت ثابت شد، برای احیای اعتبار نورثروپ گرومن و نجات بسیار دیر شده بود. عامل زاویه حمله نیز در انتخاب موثر بود. ماجومدار می‌نویسد خلبانان فرمانده‌ی جنگ هوایی (ACC) علاقه‌مند به نبرد تن‌به‌تن هوایی بودند و لاکهید نمایش بصری خوبی از زاویه حمله بالا ارائه داد — اگرچه در یک آزمایش محدود و ساده‌انگارانه. نورثروپ تصمیم گرفت در نمایش و ارزیابی نسخه دمو، تست زاویه حمله را انجام ندهد که اشتباه بزرگی بود. هر دو هواپیما می‌توانستند دقیقا همان مانور را انجام دهند. در واقع بهتر به نظر رسید چون لاکهید کاری شوق‌انگیز از نظر بصری انجام داد که نورثروپ نتوانست.
باید توجه داشت که از برنامه افسانه‌ای و معتبر لاهمید اسکینک وورکس، زاییده فکر کلارنس کلی جانسون، ساخته شده است.
سرنوشت احیا توسط ژاپن؟ اکنون کجا هستند؟
تا به امروز بسیاری از کارشناسان هوانوردی نظامی که را به ترجیح می‌دادند، در شگفتی هستند که این جنگنده چه می‌توانست باشد. برخی خبرنگاران هوانوردی احتمال داده‌اند که نیروی دفاع هوایی ژاپن امکان احیای این پروژه را بررسی کند، اگرچه این بیش‌تر حدس و گمان است.
اگر در مورد سرنوشت بدنه‌های اصلی سوالی باشد، خبر خوب این است که هر دو هواپیما برای آیندگان نگهداری شده‌اند
- در آشیانه تحقیق و توسعه موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده در پایگاه رایت-پترسون، اوه‌ایو
- در موزه پرواز غربی، سالن زامپرینی فرودگاه تورانس، کالیفرنیا