چالشهای جدی کارشناسان علوم آزمایشگاهی: از عضویت در نظام پزشکی تا تعرفهگذاری و حق سختی کار

چالشهای جدی کارشناسان علوم آزمایشگاهی از عضویت در نظام پزشکی تا تعرفهگذاری و حق سختی کار, رشته علوم آزمایشگاهی بالینی یکی از ارکان اصلی علوم پزشکی و در زمره رشتههای پیراپزشکی (پاراکلینیک) قرار دارد. ماموریت حیاتی این کارشناسان، تشخیص و پایش بیماریهای متنوع است که بر دوش جمعیت نزدیک به ۵۰ هزار نفر از آنها در آزمایشگاههای تشخیصی کشور سپرده شده است.

این سپیدپوشان که در کنار سایر کادرهای درمانی به خدمتگزاری میپردازند، اکنون به شدت از انباشته شدن مشکلات شأن و عدم رسیدگی به مطالبات خود گلایهمند هستند. افزایش نارضایتی و خطر مهاجرت کادر متخصص گسترش نارضایتی در میان کارشناسان علوم آزمایشگاهی، زمینهساز مهاجرت آنها به خارج از کشور یا تغییر رشته و شغل شده است.

نی به نظام سلامت کشور خواهد زد. مهمترین مطالبات کارشناسان علوم آزمایشگاهی ۱.

عضویت در سازمان نظام پزشکی یکی از اولویتدارترین مطالبات، نظاممندی شدن این رشته است. کارشناسان تا به امروز موفق به اخذ چندین رأی قطعی از دادگاههای تجدید نظر در شهرهای مختلف شدهاند. این مطالبه دارای پشتوانه قانونی، حقوقی و قضایی است و تاییدیه آزمایشگاه مرجع وزارت بهداشت و مصوبه مورخ ۱۴/۱۱/۱۴۰۳ کمیسیون بهداشت و درمان مجلس را نیز در اختیار دارد، اما متأسفانه تا کنون اجرایی نگردیده است.

ول قانون ارتقای منفعت وری کارکنان بالینی نظام سلامت، تنها کارشناسان علوم آزمایشگاهی فاقد تعرفه اختصاصی هستند.

با وجود اینکه کلیه مراحل انجام آزمایش (شامل کنترل کیفیت، کالیبراسیون دستگاهها، شناسایی و رفع خطاها، تایید نتایج و تهیه گزارشات) توسط این کارشناسان انجام میشود، سهم آنها از تعرفه خدمات آزمایشگاهی صفر است. در حالی که برای گروه پرستاری تعرفهگذاری انجام گرفته است. ۳. عدم رتبهبندی و طبقهبندی مشاغل در بخش خصوصی کارشناسان فعال در بخش خصوصی مشمول قانون کار بوده و تنها حداقل حقوق بدون مزایای قانونی دریافت میکنند.

مند تعامل جدی بین وزارت کار، وزارت بهداشت و سازمان تأمین اجتماعی است. ۴.

حضور رشتههای غیرمجاز در آزمایشگاههای پزشکی دستاندازی رشتههای غیرمرتبط و ورود غیرقانونی برخی گرایشهای علوم پایه به آزمایشگاههای پزشکی برای انجام کارهای فنی، یکی از تخلفهای جدی است. بر اساس آییننامه طبقهبندی مشاغل وزارت بهداشت، تنها رشته علوم آزمایشگاهی شرایط احراز پست کارشناس آزمایشگاه پزشکی را دارد. ابلاغیههای متعدد آزمایشگاه مرجع وزارت بهداشت، حضور رشتههای غیرمرتبط را تخلف میداند.

همچنین بر اساس مصوبه ۲۹/۰۳/۱۳۳۴ قانون مقررات پزشکی و دارویی، آزمایشگاه در زمره مؤسسات پزشکی قرار دارد و فعالان در آن بایستی واجد صلاحیت فنی و پروانه رسمی باشند. با وجود این قوانین، ناظر حضور افراد غیرمجاز هستیم که نیازمند وضع قوانین بازدارنده و ورود جدی معاونت درمان است. ۵. عدم تعلق حق سختی کار کارشناسان علوم آزمایشگاهی به طور روزانه با مواد اسیدی، قلیایی، عفونی و سرطانزا در تماس هستند.

برخلاف گروه رادیولوژی که دارای حق اشعه هستند، هیچ امتیاز یا مزیتایی برای کار با مواد زیانآور در نظر گرفته نشده است. تعلق حق سختی کار یکی از مطالبات اصلی است که نیازمند همکاری وزارت بهداشت، وزارت کار و سازمان تأمین اجتماعی میباشد. ۶.

عدم حضور در تصمیمگیریهای کلان کارشناسان علوم آزمایشگاهی پرجمعیتترین گروه در میان کادرهای آزمایشگاهی بالینی (شامل دکتری، متخصص، فلوشیپ و پاتولوژیست) هستند، اما جایگاهی برای آنها در وزارت بهداشت یا سازمان نظام پزشکی تعریف نشده تا در تصمیمگیریهای کلان سطح کشور در حوزه آزمایشگاه مشارکت داشته باشند. در حالی که اسکلت اصلی آزمایشگاهها را این کارشناسان شکل میدهند و میتوانند نقش مؤثری در سیاستگذاریها ایفا کنند. ۷.

عدم تشکیل معاونت پیراپزشکی در وزارت بهداشت با وجود جمعیت قابل توجه کارشناسان پیراپزشکی (علوم آزمایشگاهی، رادیولوژی و…)، هیچ معاونت اختصاصی برای رسیدگی به مسائل آنها در ساختار وزارت بهداشت وجود ندارد. در حالی که معاونت پرستاری از سالها پیش تعریف شده و تنها به مسائل پرستاری اختصاص دارد، کارشناسان پیراپزشکی از این امتیاز محروم ماندهاند.

به نظر میرسد شرایط نامناسب کاری و حقوقی، باعث اعتراض و بیانگیزگی روزافزون در این قشر شده است. ادامه این روند، علاوه بر خروج بیش از پیش نیروهای متخصص از آزمایشگاهها، منجر به کاهش ورودی به این رشته و خالی ماندن ظرفیتهای دانشگاهی خواهد شد که پیامدهای منفی آن بر نظام سلامت کشور غیرقابلانکار است.