محرم در میبد به روشای متفاوت‌تر از دسته‌های عزاداری رایج انجام می‌شود و عزاداران حسینی در مراسم “جغجغه زنی” سنگ‌های سخت را در غم و اندوه خود شریک می‌کنند.

علی سلطانی فعال حوزه گردشگری درمورد این مراسم به خبرنگار حوزه اجتماعی خبرگزاری برنا می‌گوید: اجراکنندگان این مراسم همزمان با خواندن مرثیه‌های گوش نواز در سوگ امام حسین (ع) که از ریتم و ضرب‌آهنگ خاص نوحه برخوردار است؛ همراه با حرکت‌های همگون و ریتمیک، دو تکه چوب دایره‌ای شکل را به یکدیگر می‌زنند و به این ترتیب مراسم عزاداری اغاز می‌شود. اگرچه این مراسم به مراسم “جغجغه زنی” ابیانه نیز شباهت دارد، اما در اجرا و زمان برگزاری این دو مراسم، تفاوت‌های چشمگیری وجود دارد.

سلطانی ادامه می‌دهد: از جمله ظرافت‌های این مراسم این است که فردی که مرثیه را می‌خواند؛ وسط جمع می‌نشیند. دیگران نیز همزمان با ساییدن چوب‌ها، مضامین حماسه کربلا را تکرار می‌کنند. ریتم این نمایش از کند به تند می‌رود. این چنین شنیدن صدای چوب و سنگ‌ها تداعی کننده آشوب کربلا به شمار می‌آید.

این فعال گردشگری روز نهم محرم را اولین روز برگزاری این مراسم می‌داند و می‌گوید: در این چنین روزی مردم روستا برای اولین بار در ماه محرم سنگ زنی را اغاز می‌کنند. صبح روز یازدهم محرم نیز مردم سوگوار و عزادار نیز سپس از مراسم روضه خوانی و عزاداری در قالب دسته عزاداری این آیین کهن را برگزار می‌کنند. این چنین عصر روز یازدهم محرم، کاروان عزا با عبور از کوچه‌ها به عزاداری و جغجغه زنی می‌پردازد. خانه‌هایی که در مسیر حرکت این کاروان می باشند نیز با اسفند دود و پخش نذورات از این عزاداران پذیرایی می‌کنند.

این فعال گردشگری می‌گوید: خاستگاه شکل گیری این مراسم نیز مث مراسم نخل گردانی اشکار نیست. با این حال با دقت به هماهنگی حرکات این مراسم که ریشه در سنت‌های بومی دارد؛ گمان می‌رود مراسم سنگ زنی برخواسته از عصر صفوی یا دوره سپس آن باشد.

سلطانی با اشاره به بسیاری این مراسم در نقاط گوناگون سرزمین ادامه می‌دهد: اگرچه به جز میبد، صدخرو، کربکند، کهن، قهستان و علاء سمنان متولی این مراسم شناخته خواهد شد، اما سند مکتوب و مستندی درمورد این مراسم در هیچ‌یک از محل‌های برگزارکننده وجود ندارد و از همین رو مردم هر شهر و روستا نقل‌های متغیری را سینه به سینه می‌چرخانند. یکی از این نقل قول‌ها با استناد به گمانه زنی‌های ریش سفیدان منطقه، این است که به گمان زیاد این مراسم حداقل از یک قرن قبل در حال برگزاری است.

انتهای مطلب/