خبرگزاری مهر – گروه سلامت: در روزهای بحرانی تازه، حس وطن‌دوستی و مسئولیت اجتماعی، یک روانشناس را بر آن داشت تا خدمات مشاوره‌ای و آموزش سلامت روان را برای افراد صدمه‌دیده از بحران فراهم کند؛ آموزش‌هایی که مقصد آن، افزایش توانایی‌های خود مراقبتی و تاب‌آوری روانی در روبه رو با شرایط دشوار می بود.

در همین جهت خبرنگار مهر با علی فیضی روانشناس بالینی گفتگویی داشته است.

چه دلیلی علتایستادگی شما در این ۱۲ روز شد؟

فیضی: قبلاً هم در فضای کاری‌ام فهمید افتآموزش در عرصه خود مراقبتی و سلامت روان شده بودم. بحران تازه این حس را تشدید کرد که باید برای مردم آموزش‌هایی طراحی و اجرا شود. این ماموریت‌ای انسانی و ملی می بود.

این چنین آموزش‌ها فقطً به طور ساعت‌محور اراعه نمی‌شد، بلکه بسته به نیاز مخاطبان، گاه به طور گروهی و گاه به شکل مداخلات فردی انجام می‌گرفت. جلسات بعضی اوقات یک تا یک‌ونیم ساعت طول می‌کشید و برای موارد خاص، مداخلات چند جلسه‌ای نیز طراحی می‌شد. شماره تماس مستقیم نیز در اختیار مراجعان قرار داشت تا در صورت نیاز، حتی تا ساعت ۱۰ یا ۱۱ شب نیز امکان تماس فراهم باشد.

علاوه بر موارد ذکر شده برخی از مراکز بهداشت اعم از حسن آباد، کهریزک، نیک‌نژاد، فیروزآباد، قیام دشت، شهدای بدر و عظیم آباد که جز مراکز شبکه بهداشت شهرری بودند، کارکرد فعالی داشتند.

با اهمیت ترین مشکلات روانی تشکیل شده در بحران چه بوده است؟

فیضی: طی بحران ۱۲ روزه تازه، مردم زیاد تر از هر چیز با اضطراب و نگرانی از آینده دست و پنجه نرم می‌کردند و مردم در شوک و سردرگمی بودند. برخی چنان مضطرب بودند که فکر می‌کردند یکی از اعضای خانواده‌شان را از دست داده‌اند.

روحیه کادر درمان در روبه رو با بحران چطور می بود؟

فیضی: کادر درمان در مراکز درمانی وجود مستمر داشتند و روحیه آن‌ها زیاد خوب می بود. یقیناً آن‌ها نیز دلواپس خانواده‌هایشان بودند؛ برخی از عزیزان‌شان در شهرستان بودند، اما با این حال مسئولانه ایستادگی کردند. اگر بحران ادامه اشکار می‌کرد، گمان فرسودگی روحی وجود داشت، اما در همان روزها عملکردشان قابل تحسین می بود.

این چنین در مراکزی که تعداد مراجعات بالا می بود، همانند حسن‌آباد و کهریزک، روانشناسان مستقر شده بودند. خدمات به‌صورت شیفت‌بندی اراعه می‌شد و همکارانم در شبکه‌های بهداشت وجود داشتند.

یکی از مراجعان من دلواپس خانواده‌اش در تبریز می بود و فکر می‌کرد اتفاقی برای آن‌ها افتاده است؛ ما با او مباحثه و آموزش‌های روانشناختی، تلاش کردیم اسایش نسبی را به او بازگردانیم.

راهکارهای مقابله با سختی روانی بحران چیست؟

فیضی: هنگامی مردم در موقعیت عمل نیستند، اضطرابشان زیاد تر می‌شود. در این چنین شرایطی، آموزش توانایی‌های زندگی در بحران و خود مراقبتی سلامت روان اهمیت اشکار می‌کند. باید به مردم آموزش داد که زندگی در شرایط بحران نیازمند سازگاری با سبک زندگی تازه است؛ امکان پذیر دسترسی به اینترنت یا برخی منبع های محدود شود، اما با پذیرفتن شرایط و زندگی گروهی می‌توان سختی روانی را مدیریت کرد.

نقش رسانه‌ها در ارتقا سلامت روان عمومی چه مقدار است؟

فیضی: برای تحکیم سلامت روان جمعی، ملزوم است رسانه‌ها توانمندی‌های سرزمین را بازتاب دهند تا حس امنیت روانی در جامعه افزایش یابد. در کنار آن، آموزش‌های گروهی و تکنیک‌های خود مراقبتی باید به‌صورت مستمر به مردم اراعه شود.

تکنیک‌های روانشناسی مورد منفعت گیری در شرایط بحران چیست؟

فیضی: در اوقات بحران اولین قدم انجام پشتیبانی‌های اولیه روانشناختی نظیر مدیریت استرس و آموزش خود مراقبتی سلامت روان است، دومین قدم سپس از غربالگری توسط متخصص سلامت روان و با دقت به شدت علائم و ضربه داخل شده و ویژگی‌های بیمار نظیر مقاوم بودن، تأثیرپذیری از کدام تکنیک درمان از تکنیک‌های دارو درمانی یا روان درمانی مطابق پروتکل دفتر سلامت روانی اجتماعی اعتیاد وزارت بهداشت اراعه می‌گردد.

این چنین در برخی موارد دارو درمانی مقدم بر روان درمانی است و در برخی اوقات برعکس؛ اختلال‌هایی که در اوقات بحران به خصوص جنگ مشاهده می‌شود، عمدتاً اختلال بعد از سانحه، اختلال سوگ و یا اختلال افسردگی به حساب می اید.

آموزش مدیریت بحران به والدین در سلامت کودکان چه نقشی ایفا می‌کند؟

فیضی: در زمان بحران، کودکی مستقیماً به مرکز ارجاع داده نشد، اما برخی خانواده‌ها با کودکان مراجعه کردند. در این موارد، آموزش‌ها زیاد تر به والدین اراعه شد تا از طریق آنان، سلامت روان کودک نیز نگه داری شده و اگر حال مراقبان کودک خوب باشد، حال کودک هم خوب خواهد می بود.

مردم باید از منبع های معتبر خبری منفعت گیری کنند و در معرض اخبار منفی و بزرگ‌نمایی قرار نگیرند. آموزش توانایی‌های مقابله با بحران، آشنایی با تکنیک‌های تنفس عمیق، تمرین‌های ذهن‌آگاهی و فعالیت‌های گروهی خانوادگی می‌تواند به افت اضطراب پشتیبانی کند.