راز ۸۰۰ ساله جسد در چاه قلعه سورسبورگ؛ کشف ژنتیکی بازنویسی تاریخ نروژ را میکند

راز ۸۰۰ ساله جسد در چاه قلعه سورسبورگ؛ کشف ژنتیکی بازنویسی تاریخ نروژ را میکند, حماسههای باستانی نورس روایتی درامآلود از سال ۱۱۹۷ میلادی تدوین میکنند؛ روایتی که در آن دشمنان پادشاه سوره سیگوردسون به قلعه سورسبورگ در تروندهایم حمله میکنند، مکان را به غارت برده و جسد یک مرد را در چاه قلعه میریزند. اکنون، پس از گذشت بیش از هشت قرن، دانشمندان با ترکیب دادههای باستانشناسی و ژنتیک، راز این جسد را گشودهاند.

شواهد علمی و حماسه؛ همسویی قانعکننده مایکل مارتین، محقق دانشگاه علم و صنعت نروژ، در گفتگو با گاردین تأکید میکند که اگرچه قطعیت ۱۰۰ درصدی وجود ندارد، اما تجمع شواهد علمی و غیرمستقیم به حد قانعکنندهای رسیده است. او معتقد است در یک دادگاه فرضی، هیئت منصفه با مشاهده یافتهها و متن حماسه، به نتیجه میرسد که قربانی شناسایی شده است.

حماسه سوره؛ سوگند یک پادشاه در میان آشوب حماسه سوریس زندگی پادشاه جاهطلب نروژی سوره سیگوردسون را در اواخر قرن دوازدهم میلادی، دورهای پر از بیثباتی سیاسی و جنگ داخلی، روایت میکند. این اثر ۱۸۲ بیتی که توسط یک راهب ایسلندی به دستور پادشاه نگارش شده، گزارشهای دقیقی از جنگهای آن دوره ارائه میدهد.

در یکی از بخشها آمده است که در سال ۱۱۹۷، باگلرها — دشمنان کاتولیک رومی پادشاه — از یک در مخفی به قلعه نفوذ کرده، خانهها را سوزانده و جسد مردی را سر به چاه انداخته و با سنگ انباشتهاند. مورخان زمان فرض میکردند این مرد از مدافعان قلعه بوده و مهاجمان برای تحقیر پادشاه یا آلوده کردن آب، جسد را در چاه ریختهاند.

اولین حفاری در سال ۱۹۳۸ منجر به کشف اسکلت در عمق هفت متری شد، اما جنگ جهانی دوم و اشغال نروژ توسط ارتش آلمان، کار را متوقف ساخت و باقیماندهها در جای خود ماندند. حفاریهای جدید و یافتههای شگفتانگیز در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶، باستانشناسان حفاری را از سر گرفتند و زیر لایههای زبالهای که نیروهای نازی در چاه دفن کرده بودند، باقیمانده مردی ۳۰ تا ۴۰ ساله با قد ۱.۷۵ متری را آشکار ساختند.

جمجمه جدا شده از بدن، آثار ضربات شدید و بریدگیهای تیز داشت که احتمالاً قبل از مرگ ایجاد شدهاند. ژنوم که تاریخ را بازنویسی کرد تحلیل رادیوکربنی استخوانها سن جسد را حدود ۹۴۰ سال پیش (با خطای ۳۰ سال) برآورد کرد که با زمان حمله باگلرها همزمان است. اما شگفتانگیزترین کشف، توالی ژنوم یک دنده بود این مرد موهای بور یا قهوهای روشن و چشمان آبی داشته و از نظر ژنتیکی متعلق به جمعیت جنوب نروژ بوده است.

این یافته پارادوکسآلود است؛ چرا که مدافعان قلعه سوره اهل مرکز نروژ بودند، در حالی که محاصرهکنندگان (باگلرها) از جنوب میآمدند. محققان نتیجه میگیرند این مرد احتمالاً یکی از نیروهای مهاجم بوده که به دلایلی — احتمالاً مرگ در جنگ یا تنبیه — توسط رفقای خود در چاه دفن شده است.

اولین بار بازیابی ژنوم شخصیت حماسهای تیم تحقیقاتی معتقد است این احتمالاً اولین مورد در تاریخ علم است که اطلاعات ژنومی یک فرد خاص، که نامش در یک حماسه باستانی آمده، با موفقیت بازیابی و تحلیل شده است. نتایج کامل این پژوهش در مجله علمی آیساینس منتشر شده است.