مستند شهر زنده

محمدحسین نظری، یکی از کارگردانان این اثر، در مورد سوژه فیلم گفت این مستند به بازدید از حیات وحش شهر تهران در مناطق گوناگون، از کوه‌ها تا بافت شهری می‌پردازد. مستند‌های حیات وحش شهری که بیانگر تنوع زیستی در دل کلان‌شهر‌ها هستند، نوشته تازه‌ای هستند که احتمالا عمر فیلم‌های ساخته‌شده در این حوزه به یک دهه هم نمی‌رسد.

نظری افزود در مستند شهر زنده تلاش کردیم سراغ تنوع زیستی در کلان‌شهری برویم که بسیاری از مردم باور نخواهند کرد چه تنوع زیستی بالایی دارد. در دوران کرونا به علت منع تجمعات و خلوت‌تر شدن شهر‌ها، بسیاری از گونه‌های جانوری مجدد به شهر‌ها بازگشتند و ما این پدیده را در فیلم ثبت کرده‌ایم.

کارگردان مستند توضیح داد دکتر شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست، نظر ساخت مستندی درباره آب تهران را مطرح کردند. ما پیش‌تر در مجموعه دست‌های آلوده به این موضوع پرداخته بودیم و تصمیم گرفتیم مستندی درباره تنوع زیستی تهران بسازیم. احتمالا بسیاری از مردم نمی‌دانند که در فاصله‌ای از جنوب تهران فلامینگو‌ها زندگی می‌کنند و بر پایه فصل و اقلیم، گونه‌های زیادی در تهران زیست می‌کنند.

نظری بر ایده اصلی مستند تأکید کرد هرچه شهر پذیرای بهتری برای حیات وحش باشد، فضای آن برای زندگی انسان‌ها نیز سالم‌تر خواهد شد. از نظر اکولوژی، تهران ویژگی اکوتون یا بوم‌مرز را دارد؛ جنوب آن بیابانی و شمال کوهستانی است که این موضوع باعث تنوع زیستی بالا شده است.

بر پایه منابع تحقیقاتی، بیش از ۵۰۰ گونه پرنده در ایران ثبت شده که نزدیک به ۳۰۰ گونه در تهران یافت می‌شود. این آمار درباره حشرات و گیا‌هان نیز مشابه است. ما در شهر زنده تلاش کردیم پیوند زندگی شهری با تنوع زیستی و اثرات متقابل آن‌ها را به تصویر بکشیم.

در مورد روال تحقیق، نظری گفت پیش از این مجموعه دست‌های آلوده را درباره مشکلات زیست‌محیطی تهران ساخته بودیم و با مزایا و کاستی‌های جغرافیایی شهر آشنا شده بودیم. برای شهر زنده یک گروه کار‌شناسی ۱۰ نفره شامل پرنده‌شناس، حشره‌شناس و دیگر متخصصان به طور همکار در کنار ما بودند و نقشه راه تصویربرداری را در هر فصل و منطقه مشخص می‌کردند.

این مستند در اوج بحران کرونا، یعنی سال ۱۳۹۹ آغاز شد. با وجود نامه مستقیم شهرداری، به علت بستن اماکن گردشگری مانند دریاچه چیتگر، پارک جمشیدیه و لویزان، تصویربرداری با چالش مواجه بود. نزدیک به یک سال و نیم تصویربرداری انجام شد و نسخه نهایی در اواسط ۱۴۰۲ آماده گردید.

عوامل تشکیل فیلم به دلایل هزینه‌های بالا بسیار محدود بود، به طوری که به جز تیم کار‌شناسی، بقیه کار‌ها به صورت دو نفره توسط من و خانم فولادوند انجام شد.

مستند شهر زنده امشب جمعه ۱۱ آبان ماه ساعت ۲۱ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش آن فردا شنبه ۱۲ آبان ساعت ۹ صبح و ۲۴ خواهد بود.