بازگرداندن بینایی با اولین درمان جهانی مبتنی بر سلولهای بنیادی برای قرنیه

بازگرداندن بینایی با اولین درمان جهانی مبتنی بر سلولهای بنیادی برای قرنیه, محققان ژاپنی موفق شدند برای نخستین بار در جهان، بینایی چهار بیمار مبتلا به اختلال شدید قرنیه را با استفاده از پیوند سلولهای بنیادی القایی بهبود بخشند. این پیشرفت پزشکی، امید جدیدی برای درمان بیماریهایی است که تا کنون راهحل قطعی نداشتند. اختلال افت سلولهای بنیادی لیمبال (LSCD) چیست؟

حلقه لیمبال، ناحیهای تیره در حاشیه عنبیه چشم است که مخزن سلولهای بنیادی مسئول تجدید لایه بیرونی قرنیه میباشد. وقتی این سلولها دچار افت عملکرد شوند — به دلیل صدمه، بیماریهای خودایمنی یا عوامل ارثی — بافت اسکاری روی قرنیه گسترش یافته و در نهایت منجر به نابینایی میشود. این حالت با نام اختلال افت سلولهای بنیادی لیمبال (LSCD) شناخته میشود. چالشهای روشهای درمان سنتی تا پیش از این تحقیق، درمان قطعی برای LSCD وجود نداشت.

روش رایج، انتقال سلولهای بنیادی از چشم سالم بیمار به چشم بیمارده بود که همیشه موفق نمیشد. در مواردی که هر دو چشم مبتلا باشند، پیوند قرنیه از اهداکنندگان متوفی گزینهای بود، اما خطر رد پیوند توسط سیستم ایمنی گیرنده بسیار بالا بود و اغلب نیازمند داروهای سرکوبکننده ایمنی با عوارض جانبی سنگین میشد.

روش نوین پیوند اپیتلیال قرنیه از سلولهای تیم پژوهشی به رهبری کوهجی نیشیدا، چشمپزشک دانشگاه اوساکا، روشی نوین را توسعه دادند. آنها سلولهای خونی یک اهداکننده سالم را گرفتند، آنها را به حالت جنینی بازبرنامهریزی کردند (ایجاد سلولهای )، و سپس آنها را به ورقههای نازک و شفاف از سلولهای اپیتلیال قرنیه تبدیل نمودند. این ورقهها شبیه به یک سنگفرش باریک، روی سطح قرنیه قرار میگیرند.

در بالینیسازی این روش، چهار بیمار (دو زن و دو مرد) در بازه سنی ۳۹ تا ۷۲ سال که هر دو چشمشان دچار LSCD بود، تحت عمل جراحی قرار گرفتند. جراحان ابتدا لایه بافت اسکاری را از روی قرنیه برداشتند، سپس ورقههای اپیتلیال تولیدشده را با دقت بخیه زدند و یک لنز تماس محافظ روی آن قرار دادند.

نتایج دو ساله ایمن، موثر و بدون تومور پایش دو ساله بیماران نتایج شگفتانگیزی را نشان داد هیچکدام عوارض جانبی جدی ندیدند، هیچ توموری تشکیل نشد (ریسک اصلی در درمانهای مبتنی بر )، و سیستم ایمنی گیرندگان به سلولهای پیوندی حمله نکرد — حتی در دو بیمار که هیچ داروی سرکوبکننده ایمنی دریافت نکرده بودند. همه چهار بیمار پس از عمل، بهبود بینایی تجربه کردند، هرچند در یک مورد که بینایی اولیه بسیار ضعیف بود، بهبود پایدار نبود.

نتایج کامل این پژوهش در مجله معتبر لانست منتشر شده است. آینده این درمان نوظهور محققان تأکید میکنند که برای تایید قطعی اثربخشی و ایمنی این روش، آزمایش بر روی تعداد بیشتری بیمار ضروری است. با این حال، موفقیت این نخستین تجربه انسانی، گامی تاریخی در طب تجدیدسازی و امیدوارکننده برای میلیونها نفر در خطر نابینی ناشی از آسیبهای قرنیه است.