به گزارش برنا؛ اگرچه مردمان خطه خورشید، اوج عزاداری خویش را در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی به نمایش می‌گذارند اما آئین‌های محرمی در این استان از سیاه پوش کردن مساجد و تکایا و حسینیه‌ها ازچند روز مانده به اغاز محرم، اغاز می‌شود و با علم‌گردانی و برپایی جلسات سخنرانی و عزاداری و حرکت دسته‌جات زنجیرزنی و سینه‌زنی در خیابان‌ها و برقرار کردن چادرها و خیمه‌های عزاداری و توزیع نذری و … تا انجام یک سری سنت‌ها و آداب و رسوم معمول در هر شهری از استان ادامه دارد.
حتی جلسات و محافل خانگی عزاداری در دهه دوم و سوم محرم و صفر هم ادامه می‌یابد و اوج این عزاداری‌ها در دهه آخر ماه صفر که از اربعین اغاز می‌شود تا روزهای آخر ماه صفر و ایام شهادت امام رضا (ع) و امام حسن مجتبی (ع) ادامه دارد.
مردم خراسان رضوی در طول سالیان متمادی با وقف اموال خود در برپایی آئین و رسوم محرم نقشی مهم ایفا کرده‌اند به طوری که قسمت مهمی از برگزاری مراسم عزاداری محرم و اطعام مردم در سایه‌سار وقف ادامه یافته است. در همه شهرهای خراسان به واسطه وجود تمدنی کهن در این منطقه و سابقه تاریخی وجود جریان‌های اسلام‌گرا، آئین‌های عزاداری اختصاصی محرم با شکوه خاصی برگزار می‌شود.
از جمله مراسمی که به طور معمول در همه شهرهای خراسان در ایام محرم و صفر برگزار می‌شود می‌توان به برگزاری مجالس عزاداری امام حسین (ع)، نوحه‌خوانی و مرثیه‌سرایی، برپایی دسته‌جات سینه‌زنی و زنجیرزنی، اطعام مردم، برپایی چادرها و خیمه‌هایی و توزیع صلواتی چای و آب و شربت بین مردم،، پوشیدن لباس سیاه و سیاه‌پوش کردن اماکن و خیابان‌ها و کوچه‌ها قرائت زیارت عاشورا، برپایی مراسم شیرخوارگان حسینی، علم‌گردانی، حرکت دسته بنی اسد در برخی شهرهای خراسان و برپایی تعزیه‌های خیابانی و همانند‌خوانی‌ها و… اشاره کرد.
ماهیت ماه محرم و صفر بر این است که آئین‌های و آداب اختصاصی سوگواری و عزاداری در آن اجرا می‌شود اما در هر نقطه‌ای از منطقه خراسان رضوی برخی از این آئین‌ها زیاد تر نقل می باشند.
جدای از سیاه‌پوش کردن شهرها و برپایی مراسم سخنرانی، مداحی و سینه‌زنی در همه شهرهای خراسان که در روزهای نهم و دهم این ماه با گفتن تاسوعا و عاشورای حسینی به اوج می‌رسد و در هر شهر با جزئیاتی اجرا می‌شود برخی آئین‌های عزاداری در برخی شهرها اختصاصی می باشند به گفتن مثال در حسینیه قنادها و دباغ‌های شهر سبزوار هرساله سنت برقرار کردن چادر حسینیه‌ها به گفتن آیین‌های اغاز محرم اجرا می‌شود.
علم بندان نیز از آیین‌های سوگواری محرم در خراسان است که در شهرستان بردسکن، داورزن، خرو و خلیل‌آباد و … مشاهده می‌شود و نشان‌ دهنده اغاز عزاداری ایام محرم و داخل شدن روستا در نظام آیینی است.
تعزیه‌خوانی و همانند‌خوانی هم از آیین‌های قدیمی در خراسان رضوی است که در قبل شیوه عزاداری مهم مردمان برخی شهرها بوده است. تعزیه‌خوانی تا این مدت هم در شهرهای کاشمر، خلیل‌آباد، کوهسرخ، بردسکن، سبزوار، داورزن، ششتمد و نیشابور و در تعداد بسیاری از روستاهای انجام می‌شود.
از بین این‌همه آئین و رسوم برپایی عزای حسینی، تعدادی در فهرست آثار معنوی به ثبت رسیده‌اند که از جمله آنها می‌توان به آئین دسته بنی اسد و نخل گردانی روستای فدافن کاشمر، آئین حیدر حیدر خلیل‌آباد، چادرپوشان سبزوار و … اشاره کرد.
در برپایی همه مراسم و آئین سوگواری و عزاداری محرم، گوشه‌هایی از عشق به اهل‌بیت عصمت و طهارت در وجود مردمان این دیار را به نمایش گذاشته می‌شود و هرکس تلاش دارد ذره‌ای از این دریای محبت بچشد.
در حسینیه‌ها، مساجد و تکایای همه شهرها و روستاهای خراسان رضوی سفره‌های نذری پهن است و عزاداران حسینی میهمان خوان پرنعمت نوکران و خادمان اهل‌بیت می باشند.
با اهمیت ترین غذاهای نذری شله مشهدی، حلیم، قیمه و قورمه سبزی، عدس پلو و لوبیا پلو هست و در قدیم که در بساط سفره‌های نذری آبگوشت هم می بود، برخی زنان به نشانه عشق و دلدادگی به ساحت امامشان، پخت نان و پاک کردن سبزی و … هیأت‌های عزاداری را برعهده می‌گرفتند.
شراکت مردم در برپایی سفره‌های نذری در ایام محرم از قدیم وجود داشته و هرکسی که خدمتی به عزاداران حسینی می‌کرده و می‌کند، انجام آن را افتخاری در راستای نوکری ارباب خود می‌داند.

انتهای مطلب/