هشت دلیل پزشکی برای افزایش وزن و خستگی ناشناخته که باید بدانید
به گزارش تاشکن، خستگی مزمن و افزایش وزن ناخواسته از شایعترین شکایات بهداشتی هستند که بسیاری از افراد با آن روبرو میشوند، اگرچه اغلب این علائم ناشی از استرس و کمبود خواب ارزیابی میشوند، اما متخصصان هشدار میدهند که در موارد زیادی بیماریهای زمینهای پنهان عامل اصلی این مشکلات هستند.
گزارشهای پزشکی نشان میدهد که کمکاری تیروئید یا هیپوتیروئیدیسم یکی از متداولترین علل افزایش وزن و خستگی است؛ در این حالت غده تیروئید هورمونهای کافی تولید نمیکند و متابولیسم بدن به شدت کاهش مییابد که منجر به چاقی، عدم تحمل سرما، یبوست، خشکی پوست و مو، افزایش کلسترول و اختلال حافظه میشود؛ درمان با داروهای جایگزین هورمونی امکانپذیر است، هرچند دوز بندی دقیق تحت نظر پزشک ضروری است تا از عوارض دوز جلوگیری شود.
سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) دلیل دیگری است که به طور خاص زنان را در سن باروری هدف قرار میدهد؛ اختلال توازن هورمونی و مقاومت به انسولین در این بیماران باعث انباشت چربی، ناتوانی از لاغر شدن، بیقاعدگی قاعدگی، ناباروری، رشد موهای زائد و افسردگی میشود؛ کنترل قند خون با متفورمین، قرصهای ضدبارداری، هورموندرمانی و رژیم غذایی غنی از فیبر و پروتئینهای سالم از استراتژیهای مدیریت این سندرم محسوب میشوند.
افسردگی به عنوان یک اختلال روانی شایع، نه تنها خستگی مزمن ایجاد میکند بلکه از طریق تغییر الگوهای غذایی و عوارض داروهای ضدافسردگی (بهویژه SSRIها) میتواند به افزایش وزن منتهی شود؛ آمارها حاکی از آن است که نزدیک به چهل و سه درصد افراد افسرده دچار چاقی هستند و احتمال بروز چاقی در این گروه به طور قابلملاحظهای بالاتر از عموم جمعیت است؛ درمان ترکیبی شامل رواندرمانی، دارودرمانی و اصلاح سبک زندگی توصیه میشود.
بیخوابی مزمن با فعالسازی سیستم اندوکانابینوئید مغز، اشتها را بالا برده و تمایل به مصرف خوراکیهای پر کالری و ناسالم را تقویت میکند؛ همزمان بیخوابی با افسردگی تداخل عمیقی دارد و حدود نود درصد بیماران افسرده دچار اختلال خواب هستند که این چرخه معیوب، خستگی و افزایش وزن را تشدید میکند؛ مراقبت از بهداشت خواب و درمان افسردگی همزمان، کلید کنترل این دو عامل است.
یائسگی که معمولا پس از پنجاه سالگی آغاز میشود، با کاهش هورمونهای استروژن و پروژسترون متابولیسم را کند کرده و توزیع چربی را به سمت ناحیه شکمی تغییر میدهد؛ گرگرفتگیها و تعریق شبانه نیز کیفیت خواب را کاهش داده و خستگی روزانه را به همراه میآورد؛ درمانهای هورمونی و غیرهورمونی تحت نظر متخصص میتواند علائم را به طور موثری تسکین دهد.
بیماری کوشینگ ناشی از افزایش مزمن کورتیزول (هورمون استرس) با انباشت چربی در صورت،ک و بین شانهها، پوست نازک، کبودیهای خودبهخود، پوکی استخوان، فشار خون بالا و دیابت نوع دوم ظاهر میشود؛ اگر تومور هیپوفیز عامل باشد، جراحی، پرتودرمانی یا داروهای مهارکننده هورمون در پروتکل درمان قرار میگیرند.
مصرف طولانیمدت داروهای مختلف از جمله استروئیدها، داروهای دیابت، ضدافسردگیها، آنتیهيستامینها، داروهای فشار خون و قرصهای پیشگیری میتواند به عنوان عارضه جانبی منجر به افزایش وزن و خستگی شود؛ مشاوره با پزشک تجویزکننده برای تنظیم دوز یا جایگزینی دارو، گام اول در مدیریت این عوارض است.
نارسایی احتقانی قلب با ناتوانی قلب در پمپاژ خون کافی، احتباس مایعات و افزایش وزن ناگهانی (یک تا سه کیلوگرم در روز یا دو و نیم کیلوگرم در چند هفته) را به همراه میآورد؛ کاهش اکسیژنرسانی به مغز نیز خستگی شدید، تنگی نفس، سرگیجه و ضربان قلب نامنظم ایجاد میکند؛ کنترل مایعات، داروهای تقویت قلب و اصلاح سبک زندگی ستونهای اصلی درمان هستند.
پایاننامه با توجه به تنوع العلل پزشکی که میتوانند به طور همزمان خستگی و افزایش وزن ایجاد کنند، تشخیص دقیق و بهموقع توسط پزشک متخصص، پیشنیاز درمان موثر و بهبود کیفیت زندگی است؛ هر فردی که بدون تغییر در رژیم غذایی یا فعالیت بدنی، دچار خستگی مداوم و افزایش وزن ناشناخته میشود، باید بدون تاخیر برای ارزیابیهای کامل مراجعه کند.










