به گزارش خبرگزاری مهر، با دقت به چالش‌های تازه در فراهم برخی داروهای حیاتی، نوشته برگشت به کشت قانونی خشخاش در ایران برای مصارف دارویی، بار دیگر به صدر اخبار آمده است و اسحاق اسماعیلی، رئیس اداره دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو در برنامه روی خط خبر رادیو سلامت به تشریح ابعاد گوناگون این تصمیم پرداخت.

کاربرد و اهمیت داروهای مشتق از خشخاش

اسماعیلی در ابتدا به کاربردهای گسترده و حیاتی داروهای مشتق از خشخاش اشاره کرد و او گفت: این داروها که به گفتن مسکن‌های قوی و برتر در دنیا شناخته خواهد شد در حوزه‌های تسکینی، اتاق‌های عمل، برای بیماران سرطانی، ترومبوزان و این چنین در مراقبت‌های تسکینی برای ترک اعتیاد مورد منفعت گیری قرار می‌گیرند.

وی پافشاری کرد: این داروها به علت وابستگی جسمی و روانی که تشکیل می‌کنند، در دنیا به گفتن “داروهای استراتژیک تحت کنترل” برداشت شده و توسط سازمان‌هایی همانند INCB (شورای بین‌المللی کنترل مواد مخدر) وابسته به سازمان ملل متحد، تحت نظارت و کنترل شدید می باشند. کشورها موظف به گزارش سالانه مقدار تشکیل، توزیع، مصرف، واردات و صادرات این داروها به این سازمان بین‌المللی می باشند.

فراهم دارو در قبل و چالش‌های جاری

او گفت: پیش از انقلاب، ایران یکی از کشورهای پیشرو در کشت قانونی خشخاش و استخراج مواد مؤثره آن برای تشکیل انواع داروهای مشتق قرص، شربت، و… می بود. این کشت تحت حمایتقوانین کشوری و بین‌المللی انجام می‌شد اما بعد از انقلاب، ایران به طور داوطلبانه از این کشت قانونی انصراف داد و فراهم نیاز داخلی عمدتاً از طریق کشفیات مواد مخدر توسط پلیس و ستاد مبارزه با مواد مخدر انجام می‌شد. این مواد کشف شده به مصارف دارویی تعلق می‌یافتند. هرچند این روش، نیازهای داخلی را تا حد بسیاری فراهم می‌کرد اما از نظر استانداردهای بین‌المللی، منشأ این مواد نامشخص برداشت شده و صادرات داروهای تشکیل شده از این طریق ممنوع می بود.

رئیس اداره دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو تصریح کرد: افت دیدنی کشت خشخاش در کشورهای همسایه، به اختصاصی بعد از تغییرات سیاسی در منطقه و ممنوعیت کشت توسط طالبان، مقدار کشفیات مواد مخدر در مرزهای شرقی ایران نیز افت یافته است. این افت، فراهم نیازهای دارویی داخلی را با چالش جدی روبه رو کرده و وزارت بهداشت را بر آن داشته تا از اختیارات قانونی خود منفعت گیری کند. ماده ۴۱ قانون مبارزه با مواد مخدر، به وزارت بهداشت اجازه می‌دهد تا در اوقات نیاز برای درمان، دارو، تحقیقات و مسائل پزشکی، خواست کشت خشخاش را نقل کند و وزارت کشاورزی نیز مکلف به کاشت آن است.

اسماعیلی پافشاری کرد: برای جلوگیری از انحراف کشت خشخاش به سمت بازار غیرقانونی، سازوکارهای دقیق کنترلی در نظر گرفته شده است. این فرآیند با هماهنگی و نظارت ستاد مبارزه با مواد مخدر و پلیس مبارزه با مواد مخدر انجام خواهد شد.

وی در ادامه فرمود: مشکل سوءمصرف همیشه با بشر بوده و نمی‌توان به علت وجود این مشکلات، از ورود به این حوزه مهم درمانی صرف‌نظر کرد، خصوصاً که قانون سرزمین نیز این پیش‌بینی را از سال‌ها پیش کرده است.

رئیس اداره دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو به ازمایش ها موفق کشورهای دیگر، از جمله سرزمین همسایه ترکیه، اشاره کرد و افزود: این سرزمین توانسته است با کشت قانونی خشخاش و تشکیل داروهای مشتق از آن، هم نیازهای داخلی خود را فراهم کند و هم به یکی از منبع های مهم فراهم این داروها در اروپا و آمریکا تبدیل شود. این مدل اقتصادی، ارزآوری زیاد خوبی برای ترکیه داشته است.

اسماعیلی ابراز امیدواری کرد و او گفت: با برگشت به کشت قانونی، ایران نیز بتواند با دقت به توانایی شرکت‌های دارویی و قیمت همه شده منطقی، در بازار جهانی داروهای تحت کنترل حرفی برای گفتن داشته باشد.

وی در رادیو سلامت این چنین یادآور شد: پیش از انقلاب، ایران یکی از هفت هشت سرزمین برتر دنیا در این عرصه می بود و دارای تکنولوژی ملزوم برای تشکیل و استخراج مواد موثره می بود.
این عمل وزارت بهداشت، گامی مهم در جهت خودکفایی دارویی و فراهم نیازهای درمانی بیماران نیازمند به این داروهای حیاتی برداشت می‌شود.