خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- مرضیه جوانمردی فر: در دنیایی که با چالش‌های زیست‌محیطی روبه رو است، منفعت گیری از آب‌های بازیافتی، به خصوص فاضلاب، در کشاورزی به گفتن یک راهکار نویدبخش نقل می‌شود. اما این روش، با همه جذابیت‌های ظاهری، با چالش‌های جدی و پنهانی همراه است که نباید از آن‌ها غافل شد.

منفعت گیری از فاضلاب برای آبیاری محصولات کشاورزی، با وجود افت هزینه‌های آبیاری و افزایش منفعت‌وری در مختصر زمان، می‌تواند پیامدهای ویرانگری برای سلامت انسان و محیط زیست در طویل مدت داشته باشد. میکروب‌های بیماری‌زا، سموم، فلزات سنگین و مواد آلی حاضر در فاضلاب، به راحتی می‌توانند از طریق ریشه گیاهان به بافت‌های خوراکی نفوذ کنند و در زنجیره غذایی انسان قرار بگیرند. این کار، علاوه بر تهدید سلامت انسان، می‌تواند تبدیل آلودگی منبع های آب‌های زیرزمینی و سطحی، و تخریب اکوسیستم‌های حساس شود.

عدم مراعات استانداردهای تصفیه و کنترل کیفیت آب‌های بازیافتی، می‌تواند خطرات جدی برای سلامت عمومی تشکیل کند. باکتری‌ها، ویروس‌ها و انگل‌های بیماری‌زا، می‌توانند در محصولات کشاورزی تجمع اشکار کنند و به راحتی از طریق مصرف آن‌ها داخل بدن انسان شوند. این مواد آلوده، می‌توانند تبدیل ابراز بیماری‌های گوارشی، پوستی، و حتی بیماری‌های مزمن شوند.

منفعت گیری از فاضلاب در کشاورزی، نیازمند بازدید دقیق و برسی عمیق خطرات بالقوه، همراه با استانداردهای تصفیه و کنترل کیفیت زیاد بالا است. این کار الزام اندوخته‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته تصفیه و نظارت مستمر بر کیفیت آب‌های بازیافتی است تا از سلامت انسان و محیط زیست به طور کامل محافظت شود. در غیر این صورت، منفعت گیری از آب‌های بازیافتی، به جای یک راهکار، به یک تهدید جدی برای سلامت انسان و محیط زیست تبدیل خواهد شد. باید به جستوجو راهکارهای پایدار و ایمن‌تر برای آبیاری محصولات کشاورزی باشیم که هم منفعت‌وری را ضمانت کنند و هم سلامت انسان و محیط زیست را در برتری قرار دهند.

پیشگیری بهتر از درمان است

امحای محصولات آلوده به فاضلاب، راه حل نهایی و پرهزینه است. اما آیا بهتر نیست به جای پاک کردن صورت قضیه، از ابتدا از کشت این محصولات جلوگیری کنیم؟ هنگامی سخن بگویید از محصولات کشاورزی آلوده به فاضلاب می‌شود، اولین راه حلی که به ذهن می‌رسد، امحای آنهاست. اما این کار، هزینه‌های بسیاری اعم از هزینه‌های اقتصادی، هزینه‌های زیست‌محیطی، هزینه‌های اجتماعی و تشکیل نگرانی و بی‌اعتمادی در بین مردم می‌شود.

با جلوگیری از کشت محصولات آلوده، می‌توان از ورود آلودگی‌ها به زنجیره غذایی و نگه داری سلامت مردم مطمعن حاصل کرده و این چنین از آلودگی خاک، آب و منبع های طبیعی جلوگیری کرد، علاوه بر این با جلوگیری از کشت محصولات آلوده، می‌توان هزینه‌های امحا و دیگر هزینه‌های مرتبط را افت داد.

تشدید نظارت بر منبع های آبی مورد منفعت گیری در کشاورزی، انجام آزمایش‌های دوره‌ای بر روی آب و خاک مزارع برای تشخیص آلودگی، شناسایی و برخورد قانونی با متخلفانی که از آب فاضلاب برای کشت منفعت گیری می‌کنند، برگزاری دوره‌های آموزشی برای کشاورزان در خصوص خطرات منفعت گیری از آب فاضلاب و راه حلهای جانشین، آگاهی‌رسانی به مردم در خصوص خطرات مصرف محصولات آلوده به فاضلاب، ترویج منفعت گیری از راه حلهای نوین آبیاری و کشت‌های گلخانه‌ای، اراعه تسهیلات و مشوق‌های مالی به کشاورزان برای منفعت گیری از آب سالم و راه حلهای نوین آبیاری، تشکیل صندوق‌های بیمه برای جبران خسارت‌های ناشی از عدم امکان کشت به علت آلودگی آب و خاک، گسترش صنایع تبدیلی و تکمیلی برای فرآوری محصولات کشاورزی و افزایش قیمت افزوده آن‌ها می‌تواند در جلوگیری از کشت محصولات کشاورزی با آب فاضلاب جلوگیری کند.

جلوگیری از کشت محصولات آلوده به فاضلاب، یک الزام اجتناب‌ناپذیر است. با گسترش زیرساخت‌ها، نظارت، آموزش و حمایتاز کشاورزان، می‌توان از ابراز این مشکل پیشگیری کرده و سلامت مردم، محیط زیست و اقتصاد سرزمین را ضمانت کرد. به یاد داشته باشیم که پیشگیری، مدام بهتر از درمان است.

به این علت، متولیان امر باید به جای اتکا به راهکارهای خطرناک منفعت گیری از فاضلاب در کشاورزی، به جستوجو راه حل‌های پایدار و ایمن‌تر باشند. گسترش راه حلهای نوین آبیاری، به‌کارگیری فناوری‌های تصفیه پیشرفته برای آب‌های بازیافتی، و اندوخته‌گذاری در سیستم‌های آبیاری نوین و بهینه، از جمله گزینه‌های جانشین و الزامی است. نگه داری سلامت انسان و محیط زیست، امری حیاتی است که باید در برتری برنامه‌ریزی‌های آتی قرار گیرد. اصرار بر جلوگیری از کشت محصولات با آب فاضلاب و تمرکز بر راه حل‌های جانشین، نه تنها از ابراز مشکلاتهای سلامتی جلوگیری می‌کند، بلکه عرصه‌ساز گسترش پایدار و مسئولانه در کشاورزی خواهد می بود.

اجرای حکم قضائی برای امحای محصولات آلوده

محمد میرزایی رئیس جهاد کشاورزی شهرستان شیراز در گفتگو با خبرنگار مهر با گفتن این که رهاسازی آب در مزارع و باتلاقی‌کردن مزرعه از ترفندهای متخلفین برای جلوگیری از امحا است، او گفت: هیچ‌گونه حربه‌ای نمی‌تواند مانع اجرای قانون برای نگه داری سلامت عموم مردم جامعه باشد.

او همین طور گفت: در موعد قبلی اجرای دستور قضائی برخی با این حربه تصمیم ممانعت از اجرای قانون داشتند که با پیگیری‌های به عمل آمده و اراعه مستندات قانونی دستور مجدد قضائی صادر و در عصر پنجم خرداد اجرا شد.

رئیس جهاد کشاورزی شهرستان شیراز افزود: تشکیل محصول سالم و عاری از آلودگی یکی از اساسی‌ترین مطالبات بحق مردم از قسمت کشاورزی است که به طور جدی توسط متولیان جستوجو و پیگیری می‌شود.

میرزایی با گفتن این که اجرای دستور مذکور با وجود و همکاری عوامل گشت‌های همپوشان به اجرا درآمده است، او گفت: عوامل جهاد کشاورزی، شهرداری، محیط زیست، شبکه بهداشت و نیروی انتظامی از جمله نهادهای دچار عملیات بوده‌اند.

وی با پافشاری بر این که بر پایه ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی تهدید سلامت مردم جرم‌انگاری شده است، تصریح کرد: در صورت اثبات جرم، معدوم‌سازی مزرعه و حبس تا یک سال در انتظار افراد خطا کار خواهد می بود.

تصفیه خانه شماره یک شیراز خارج از ظرفیت است

علی امینی شهردار منطقه ۷ شیراز در گفتگو با خبرنگار مهر او گفت: تصفیه‌خانه شماره ۱ در سطح منطقه ۷ خارج از ظرفیت کار می‌کند و آب فاضلابی که داخل می‌شود، بدون تصفیه خارج می‌شود. این نوشته به علت افتآب و خشکسالی، کشاورزان را به منفعت گیری از آب فاضلاب برای آبیاری مزارع سوق داده است.

وی این چنین به مسئولیت‌های بین بخشی در این عرصه اشاره کرد و او گفت: مسئولیت این کار به جهاد کشاورزی و بهداشت برمی‌گردد و نیاز به یک برنامه‌ریزی مدون بین سازمان‌ها وجود دارد

شهردار منطقه ۷ شیراز افزود: باید به سمت تحول رژیم کشت و یا کشت محصولات غیر خوراکی حرکت کرد و افزود: ماموریت ما امحای محصولات آبیاری شده با آب فاضلاب است تا از سلامت جامعه و محیط زیست حفاظت کنیم.

با کشاورزان متخلف برخورد قانونی شود

مسعود زارعی رئیس کمیسیون سلامت محیط زیست و خدمات شورای اسلامی شهر شیراز، در گفتگو با خبرنگار مهر، در رابطه کشاورزی با آبیاری از آب فاضلاب در مناطق غرب و شرق شیراز اظهار نگرانی کرد.

وی او گفت: منفعت گیری از آب فاضلاب در کشاورزی این مناطق، مشکلات بسیاری به وجود اورده است، اما در هر صورت بنا بر گزارشات گشت همپوشان محصولات کشاورزی آبیاری شده با آب آلوده، معدوم‌سازی خواهد شد.

عضو شورای شهر شیراز بر الزام پیشگیری از کاشت محصولات در این شرایط اقتصادی اصرار کرد و افزود: باید از کاشت محصولات در مناطقی که با آب فاضلاب آبیاری خواهد شد، جلوگیری شود.

زارعی با اشاره به پیگیری‌های صورت گرفته، اظهار امیدواری کرد که مسئولان وابسته با تحکیم نظارت دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط، و با هم‌افزایی سازمان‌های ذی‌ربط، بتوانند این مشکل را حل کنند.

وی معتقد است که این عمل های پیشگیرانه الزامی است تا از تکرار مشکلات و معضلات ناشی از کشاورزی با آب فاضلاب جلوگیری شود.

رئیس کمیسیون سلامت محیط زیست و خدمات شورای اسلامی شهر شیراز با تصریح بر این که باید کشاورزان را به سمت کشت محصولات غیر خوراکی سوق داد، او گفت: گشت همپوشان باید همه تلاش خود را برای جلوگیری از کاشت محصولات با آب فاضلاب انجام دهد.

زارعی تصریح کرد: اصولاً افرادی که به کاشت محصول با آب فاضلاب اهتمام دارند اشخاص مشخصی می باشند، لذا جهاد کشاورزی و دستگاه قضائی باید ورود کرده و با بازدید نوشته نسبت به کاشت این محصولات جلوگیری به عمل آورند و با متخلفین برخورد قانونی داشته باشند.