تقصیرکار تنفس دانش‌آموزان در هوای آلوده تهران کیست؟

به گزارش تاشکن، آلودگی هوا مسئله‌ای است که هر ساله در فصول پاییز و زمستان، نفس شهروندان تهرانی را تنگ می‌کند، موضوعی که این روز‌ها به یک بحران تبدیل شده و تعداد زیادی از کارشناسان و متخصصان از بابت آن دلواپس‌اند.

مطابق اظهارات وزارت بهداشت، آلودگی هوا خطر مرگ‌های ناگ‌هانی و شیوع بیماری‌های تنفسی را تشدید می‌کند. افراد دارای بیماری‌های قلبی و ریوی در زمان آلودگی هوا با تشدید علائم و عود بیماری روبرو می‌شوند.

اگرچه مشکلات آلودگی هوای تهران نوشته تازه‌ای نیست، اما مقابله با آن همیشه موضوعی نو بوده است. مقابله با این معضل محیط زیستی و شهری همکاری سازمان و نهاد‌های مختلفی را می‌طلبد، اما پای عمل که می‌رسد، هر سازمان، فرد دیگر را تقصیرکار می‌داند.

این که هر ساله در کلان‌شهر‌های سرزمین، به‌ویژه شهر تهران، ناظر ذرات معلق هوا و آلودگی شدید هوا باشیم، برای مردم خبری قدیمی و برای برخی مسئولان خبر جدیدی است.

متأسفانه نحوه رویارویی و سردرگمی در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با بحران آلودگی هوا مشخص می‌کند. قرار نیست هیچ نهادی مسئولیت پاسخ‌گویی در رابطه با تصمیمات شگفت‌انگیز، دیرهنگام و… را در این خصوص بر عهده بگیرد.

سخنگوی دولت به جای پاسخ‌گویی دست پیش را گرفت

آش عدم مدیریت و برنامه‌ریزی در رابطه با تعطیل نکردن مدارس و غیر‌حضوری شدن کلاس‌ها آنقدر شور بود که حتی فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت در اظهاراتی گفت که حاضر نیست فرزندش را در این هوا به مدرسه بفرستد.

وی افزود این تصمیمی بود که دوستان گرفتند و جای شگفتی دارد که چرا مدارس را تعطیل نکردند!

به نظر می‌رسد اکنون دولتی‌ها دست پیش را گرفته‌اند و نه تنها پاسخگو نیستند بلکه خودشان هم متعجب‌اند. گویا مسئولین محترم انتظار دارند جواب این دست از سوالات را مردم بدهند.

خانم مهاجرانی امروز بسیار از مادران تهرانی با شما هم‌نظر بودند. یقینا یک مسئله مهم جا ماند و آن این که والدین دانش‌آموزان انتظار داشتند چرایی این تصمیم را از زبان شما بشنوند که گویا شما هم بی‌خبر بودید و صبح سه‌شنبه مطلع شدید.

خوب است در اینجا آماری را جهت آگاه‌تر کردن مسئولین بیان کنیم، بر اساس اظهارات سازمان حفاظت محیط زیست، سهم منابع متحرک همچون خودرو‌ها، حمل‌ونقل و… ۶۲ درصد و سهم منابع ثابت همچون کارخانه‌ها، سوخت منازل و… در تشکیل آلودگی ۳۸ درصد بوده است.

از این رو باید نتیجه گرفت که باز بودن مدارس و دانشگاه‌ها حتما به افزایش شاخص آلودگی هوا پشتیبانی تصاعدی خواهد کرد چون تعداد بیش‌تری از ناوگان خودرویی باید دچار جابجایی دانش‌آموزان شود.

هم‌چنین همان‌طور که کارشناسان وزارت بهداشت و مسئولان محیط زیست می‌گویند، همگام و همراه شدن آلودگی هوا با ویروس آنفلوانزا می‌تواند خطرات مرگباری داشته باشد، به این علت تا حد امکان باید به پیشن‌هاد‌های وزارت بهداشت و محیط زیست در این عرصه دقت کرد و حتما برای نگهداری سلامت در منزل بمانیم.

آنچه مسلم است، این که صدمه‌ها و تهدیدات آلودگی هوا بسیار بیش‌تر از بیماری‌های ویروسی و عفونی، سلامت مردم را تهدید می‌کند. اما، احتمالا چون عوارض آلودگی هوا در کوتاه‌زمان چندان نمایان و محسوس نیست، ما و احتمالا مسئولین نیز آن را جدی نمی‌گیریم.

تنفس هوای آلوده خطرناک‌تر از بیماری‌های ویروسی

شرایط در کلان‌شهر تهران به طوری است که دست‌اندرکاران حوزه سلامت و وزارت بهداشت نیز نسبت به تنفس در این چنین هوایی ابراز نگرانی کرده‌اند. در همین حال، سازمان جهانی بهداشت با اظهار این که آلودگی هوا تهدیدی جدی برای سلامت کودکان و بزرگسالان برمی‌دارد، نسبت به عوارض آلودگی هوا که بیش‌تر از تعداد بسیاری از بیماری‌های ویروسی و عفونی برای کودکان زیر پنج سال خطر دارد، هشدار داده است.

سیستم تنفسی اولین قسمت از بدن انسان است که در تماس مستقیم با آلودگی هوا قرار می‌گیرد و ریه، مسئول جذب اکسیژن هوا و دفع دی‌اکسید کربن خون است. از این رو در صورتی که غلظت آلاینده‌های هوا فرا‌تر از ظرفیت تصفیه ریه انسان باشد، داخل جریان خون می‌شود و عوارضی چون اختلال در انتقال اکسیژن به بافت‌های بدن، افزایش ضربان قلب، سکته قلبی، افت ظرفیت شش‌ها، آسم، برون‌شیت و سرطان ریه را تشکیل می‌دهد.

آلودگی هوا علت تحریک مجاری هوایی و تشدید آسم در بین افراد، به‌ویژه کودکان می‌شود. تماس درازمدت با هوای حاوی مقدار بیش‌تر از حد مجاز آلاینده‌ها علتی برای برون‌شیت مزمن، بیماری مزمن ریه، تنگی نفس، سرفه‌های مکرر و شدید، آب‌ریزش چشم و سوزش و الت‌هاب می‌شود.

آلودگی هوا ضریب هوشی کودکان را افت می‌دهد. این‌گونه کم‌خونی و افت ویتامین از دیگر تبعات آلودگی هوا است.

در آلودگی هوا وجود فلزاتی همانند سرب و آلاینده‌هایی همانند ازن بیش‌تر از مقدار مجاز است. وارونگی هوا فلزات سنگین همانند سرب را در سطح پایین‌تری می‌آورد و کودکان به علت داشتن قد کوتاه، بیش‌ترین قربانیان سرب می‌باشند.

آلودگی هوا می‌تواند نحوه تکامل سیستم ایمنی کودکان را تحت تأثیر قرار دهد. سیستم ایمنی کودکان در برابر بیماری‌ها بسیار ضعیف است و به این علت بیماری‌های ناشی از آلودگی هوا به‌راحتی می‌تواند سیستم ایمنی آنان را هدف قرار دهد.

نتایج برخی از مطالعات دیگر مشخص می‌کند که هیدروکربن‌های چند حلقه‌ای آروماتیک (PAH) که ناشی از احتراق سوخت‌های فسیلی نظیر بنزین و دیزل می‌باشند، می‌توانند عامل تشکیل مشکلاتی در جنین شوند. این هیدروکربن‌ها با چسبیدن به ذرات معلق UFP که آن‌ها نیز ناشی از سوخت ماشین‌ها می‌باشند و می‌توانند از سطوح دستگاه تنفس عبور کنند، داخل جریان خون خواهند شد و از این راه داخل مغز و یا جنین زن حامله شده و به احتمال زیاد جنین را در معرض مواد شیمیایی زیان‌آور قرار دهند، که می‌تواند علت الت‌هاب و در نتیجه زایمان زودرس شود.

این صدمه‌ها و عوارض در مادران زیر ۲۰ سال و بالای ۳۵ سال، زنان طبقه کم‌درآمد و یا زنانی با رژیم‌های غذایی ناسالم بیش‌تر است.

خبری قدیمی برای مردم، خبری تازه برای مسئولین

یکی از سوالات و دغدغه‌های مهم همیشه این بوده که چرا زمان اعلام تعطیلی‌ها به ساعات انت‌هایی شب موکول می‌شود؟ نمی‌توان دلایل بی‌بیاد چون جلوگیری از افزایش مصرف بنزین و جلوگیری از خروج شهروندان به خارج از تهران و شلوغی جاده‌های ارتباطی را علت درست و منطقی برای تصمیم‌گیری و یا اعلام به‌موقع اخبار مرتبط با تعطیلی مدارس دانست. و با این دستاویز حق انتخاب مردم برای این که فرزندانشان در این هوای سمی و آلوده نفس نکشند را از آن‌ها گرفت. حقیقتا چه فردی پاسخگوی مشکلات جسمی این بچه‌ها در آینده خواهد بود.

کافی می‌بود امروز مسئولین سری به مدارس سطح تهران بزنند یا آماری از اورژانس تهران بگیرند که مدارس چند درصد از بچه‌ها را در می‌انه روز به مراکز درمانی منتقل کردند. احتمالا متوجه شوند عواقب بی‌برنامگی و عدم دوراندیشی در تصمیمات‌شان در بسیاری از مواقع بسیار سریع ابراز و ظهور می‌کند.

امروز آموزگار کلاس دوم یکی از مدارس از حال و هوای کلاسش گفت چشم‌های بچه‌ها پر از اشک بود. سر درد داشتند. عده زیادی سرما خوردگی هم داشتند.

او همچنین گفت امروز ناچار شدیم ۱۱ دانش‌آموز را به علت سر درد، خون‌ریزی بینی، حالت تهوع و… به منزل برگردانیم. این که دانش‌آموزان نتوانند به حیاط مدرسه بروند و ناچار باشیم به علت شدت آلودگی آن‌ها را در کلاس‌ها نگه داریم هیچ منطقی ندارد. و عملا اهداف آموزشی هم به نتیجه نمی‌رسد.

سوال اینجاست با دقت به این که حتی با چشم و دیدن هوای تهران می‌توان مقدار آلودگی را تشخیص داد، چرا باید در اوج آلودگی کمیته ضروری راه‌اندازی نشود و بدون کم شدن حتی ذره‌ای از آلودگی، هوای تهران خبر حضوری شدن مدارس در ساعات پایانی شب صدر اخبار رسانه‌ها قرار بگیرد؟

اصلا معیار تعطیل کردن مدارس یا حضوری بودن در شرایط بحران چیست؟ آیا شاخص مشخصی وجود دارد؟ متأسفانه به نظر می‌رسد تنها سلیقه تأثیر مستقیم در تصمیم‌گیری در خصوص سلامت نسل فردا داشته است.

مسئله دیگر این که آلودگی هوا، نوشته جدیدی نیست که راه مقابله با علل مهم آن در طول چند سال قبل آشکار نشده باشد، از مسئولین و نهاد‌های وابسته (اگر واقعا نهادی خود را به این نوشته مربوط بداند..) انتظار می‌رود تا برای حل این تراژدی تکراری راه‌حل اساسی آشکار کنند.

شاخص آلودگی هوا امروز نسبت به روز قبل افزایش داشت و در این شرایط مدارس پایتخت تعطیل نبوده است. اکنون والدین دانش‌آموزان این سوال برایشان پیش آمده که تقصیرکار تنفس فرزندانشان در هوای آلوده تهران کیست؟ ما به نسلی سالم برای ساختن آینده این سرزمین نیاز داریم.

مردم پنجره‌ها را بسته نگه‌دارند و در صورت امکان در محیط‌های دارای سامانه تهویه مطبوع قرار بگیرند

و اما مردم چه باید بکنند، به مردم پیشن‌هاد می‌شود که از انجام فعالیت‌های خارج از منزل اجتناب کنند و وجود خود را در فضای آزاد کم کنند. پیشن‌هاد می‌شود مردم، به‌اختصاص افرادی که دارای مشکلات تنفسی می‌باشند، از ورزش سنگین در فضای باز اکیدا خودداری کنند. همچنین مردم پنجره‌ها را بسته نگه‌دارند و در صورت امکان در محیط‌های دارای سامانه تهویه مطبوع قرار بگیرند.