افزایش بیماری‌های ویروسی در پاییز؛ هشدار کارشناس درباره ماه‌های مهر و آبان
به گزارش تاشکن، سهیلا حسن‌زاده، متخصص بیماری‌های داخلی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با اشاره به آغاز سال تحصیلی و ورود فصل پاییز، از افزایش موارد ابتلا به بیماری‌های عفونی و ویروسی، به‌ویژه در میان کودکان و نوجوانان، خبر داد. او این پدیده را ناشی از تغییرات فصلی، شرایط محیطی مدارس و وضعیت سیستم ایمنی بدن دانست.
شرایط جوی و محیطی عامل اصلی شیوع ویروس‌ها
حسن‌زاده توضیح داد با آغاز فصل پاییز، شرایط جوی در بسیاری از مناطق ایران دچار تحول شدیدی می‌شود. هوای سرد‌تر و مرطوب‌تر، کاهش تابش آفتاب و افزایش زمان حضور افراد در محیط‌های بسته، بستر مناسبی برای رشد و انتقال ویروس‌ها فراهم می‌کند. در مدارس و مهدکودک‌هایی که تهویه کافی ندارند، تجمع ویروس‌ها و افزایش شیوع آن‌ها مشهود است.
به گفته این متخصص، تعداد زیادی از ویروس‌ها مانند آنفولانزا و ویروس سین‌سیتیال تنفسی (RSV) در هوای سرد پاییز و زمستان، به دلیل کاهش رطوبت ناشی از سیستم‌های گرمایشی، فعال‌تر شده و توانایی بقای طولانی‌تر در سطوح و هوا را پیدا می‌کنند.
کودکان گروه پرخطر در برابر ویروس‌ها
حسن‌زاده تأکید کرد کودکان از گروه‌های آسیب‌پذیر در برابر بیماری‌های ویروسی هستند، زیرا سیستم ایمنی آن‌ها در حال رشد و تکامل است. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که فصل پاییز به دلیل تغییرات ناگ‌هانی دما و افزایش استرس‌های فصلی، بر سیستم ایمنی بدن تأثیر منفی می‌گذارد و این امر زمینه‌ساز حمله آسان‌تر ویروس‌ها به بدن کودکان می‌شود.
او به مطالعه‌ای منتشر شده در سال ۲۰۲۲ در مجله اشاره کرد که نشان می‌دهد در طول ماه‌های مهر و آبان، شیوع عفونت‌های ویروسی تنفسی مانند RSV و آنفولانزا تا ۳۰ درصد افزایش می‌یابد. تحقیقات وزارت بهداشت ایران در سال ۱۴۰۱ نیز تایید کرده که تعداد بستری‌های ناشی از عفونت‌های ویروسی تنفسی در کودکان زیر ۵ سال در ماه‌های پاییز افزایش چشمگیری داشته است.
مدارس و محیط‌های آموزشی متمرکز‌ترین نقاط انتقال
این متخصص داخلی بیان داشت مدارس و محیط‌های آموزشی به دلیل تراکم جمعیتی بالا و تماس نزدیک دانش‌آموزان، مکان‌های پرخطر برای انتقال ویروس‌ها محسوب می‌شوند. بسیاری از ویروس‌ها از طریق قطرات ریز تنفسی گسترش می‌یابند و با توجه به اینکه کودکان اغلب کمتر به پروتکل‌های بهداشتی پایبند هستند، ریسک انتقال ویروس‌ها افزایش می‌یابد.
حسن‌زاده افزود تماس مستقیم با سطوح آلوده از مهم‌ترین عوامل ابتلا به ویروس‌های تنفسی است، بنابراین ضد‌عفونی منظم سطوح و آموزش بهداشت فردی به دانش‌آموزان از اهمیت بالایی برخوردار است.
واکسیناسیون موثر‌ترین راه پیشگیری
این کارشناس با تأکید بر اینکه پیشگیری کلید کنترل شیوع بیماری‌هاست، اظهار کرد واکسیناسیون یکی از موثر‌ترین راه‌حل‌هاست. واکسن آنفولانزا به‌ویژه برای کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماری‌های مزمن توصیه می‌شود. مطابق آمار سازمان جهانی بهداشت (WHO)، واکسن آنفولانزا می‌تواند خطر ابتلا را تا ۶۰ درصد کاهش دهد.
در کنار واکسیناسیون، شست‌وشوی دست‌ها، استفاده از ماسک در محیط‌های شلوغ و تهویه مناسب کلاس‌های درس از راهکار‌های موثر در جلوگیری از شیوع بیماری‌هاست. مطالعات متعدد نشان داده که مراعات بهداشت فردی، به‌ویژه در فصول سرد سال، می‌تواند تا ۴۰ درصد از انتقال ویروس‌های شایع را پیشگیری کند.
حسن‌زاده به تحقیقی در سال ۲۰۲۱ در مجله اشاره کرد که نشان می‌دهد استفاده از ماسک در مدارس و فضا‌های بسته منجر به کاهش ۵۰ درصدی موارد ابتلا به عفونت‌های تنفسی شده است.
تشخیص زودهنگام و مراجعه به‌موقع به پزشک حیاتی است
این متخصص تأکید کرد یکی از نکات مهم در کنترل بیماری‌های ویروسی، تشخیص زودهنگام و مداخلات مناسب است. علائمی مانند تب بالا، سرفه‌های شدید، تنگی نفس و درد عضلانی نیازمند دقت سریع هستند.
او هشدار داد اگر علائم طی ۴۸ ساعت بهبود نیابد یا تشدید شود، به‌ویژه در کودکان و افراد دارای بیماری‌های پایه، مراجعه به پزشک الزامی است. مطالعات پزشکی نشان می‌دهد که مراجعه دیرهنگام در موارد عفونت‌های ویروسی می‌تواند به عوارض جدی‌تری مانند عفونت‌های ثانویه باک‌تریایی و حتی بستری شدن در بیمارستان منجر شود.
حسن‌زاده اضافه کرد مطالعه‌ای در سال ۱۴۰۱ در بیمارستان‌های تهران نشان داد که ابتلا به RSV در میان کودکان در ماه‌های مهر و آبان به اوج خود می‌رسد.
همکاری مدارس، والدین و کادر درمان ضروری
این متخصص داخلی در پایان بیان داشت پیشگیری و آموزش نقش حیاتی در کنترل شیوع بیماری‌های ویروسی دارند. واکسیناسیون، مراعات بهداشت فردی و مراجعه به‌موقع به پزشک می‌تواند به‌طور چشمگیری از شدت شیوع بیماری‌ها بکاهد. ضمن اینکه همکاری بین مدارس، والدین و کادر درمان در این حوزه بسیار مهم است تا کودکان در محیطی امن و سالم به تحصیل خود ادامه دهند.