پنج جنگنده برتر دوران جنگ‌سرد: از میگ-۲۹ و اف-۱۶ تا فانتوم و فلنکر
ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی طراحان و تولیدکنندگان اصلی جت‌های جنگنده در دوران جنگ‌سرد بودند. این دو قدرت پیشگام تعداد زیادی از جت‌های پیشرو جهان شدند که بسیاری از آن‌ها همچنان در خدمت هستند یا پایه ناوگان‌های هوایی را تشکیل می‌دهند. در حالی که جت‌های آمریکایی نظیر اف-۱۶ معمولا برتر از همتایان شوروی خود ارزیابی می‌شوند، جنگنده‌های شوروی نیز محبوبیت خود را ثابت کرده و به طور گسترده صادر شده‌اند.
۱- میگ-۲۹
بیش از ۱۶۰۰ فروند میگ-۲۹ تولید شده است
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
جت میگ-۲۹ یکی از نمادین‌ترین جنگنده‌های شوروی در اواخر دوران جنگ‌سرد بود و همچنان در سراسر جهان، از جمله اوکراین، در خدمت است. این جنگنده برای مقابله با اف-۱۵ ایگل و اف-۱۶ فایتینگ فالکن طراحی شده و اولین بار در سال ۱۹۸۳ در خدمت قرار گرفت. اگرچه در ابتدا به عنوان یک جنگنده برتری هوایی طرح‌ریزی شده بود، اما در طول سال‌ها به یک جنگنده چندمنظوره تبدیل شد. میگ-۲۹ها در روسیه به تدریج با خانواده سوخو سو-۲۷ (شامل سو-۳۰، سو-۳۴ و سو-۳۵) جایگزین شده‌اند. انواع مدرن روسی شامل میگ-۲۹کی و میگ-۳۵ است که برای صادرات طراحی شده‌اند، اما تاکنون هیچ سفارش خارجی‌ای دریافت نکرده‌اند.
۲- اف-۱۶ فایتینگ فالکن
بیش از ۴۶۰۰ فروند اف-۱۶ تولید شده است
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
اف-۱۶ فایتینگ فالکن احتمالا موفق‌ترین جت جنگنده اواخر جنگ‌سرد در ناوگان هوایی ایالات متحده است. این جنگنده یک هواپیما چندمنظوره، ماک‌فوق‌الصوت و تک‌موتوره است که همچنان برای صادرات تولید می‌شود. جدید‌ترین نوع، بلوک ۷۰، تفاوت‌های بنیادینی با نسخه‌های اصلی دارد. نزدیک به ۵۰ سال پس از اولین پرواز، کشور‌هایی نظیر اوکراین، آرژانتین، بلغارستان و اسلواکی تصمیم به بروزرسانی نیروی هوایی خود با اف-۱۶های مدرن گرفته‌اند. اف-۱۶ محبوب‌ترین جت جنگنده در خدمت در جهان است با بیش از ۲۰۰۰ فروند فعال و تنها یک مورد تایید شده سقوط در نبرد‌های هوا-به-هوا. با ورود نزدیک اف-۱۶ به اوکراین، این جنگنده آمریکایی مجددا با رقبای قدیمی دوران جنگ‌سرد خود، سو-۲۷ (و مشتقات) و میگ-۲۹ (و مشتقات) روبرو خواهد شد. در نیروی هوایی اوکراین، اف-۱۶های اهدایی (اکثریت در دوران جنگ‌سرد ساخته شده) همراه‌ی سو-۲۷، سو-۲۴، سو-۲۵ و میگ-۲۹ خواهند داشت که می‌راث اتحاد جماهیر شوروی هستند.
۳- میگ-۲۱ / چنگدو جی-۷ ( / )
بیش از ۱۳۰۰۰ فروند میگ-۲۱/چنگدو جی-۷ تولید شده است
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
میگ-۲۱ فیشبد یکی از پرتولید‌ترین و پرکاربرد‌ترین جت‌های جنگنده دوران جنگ‌سرد است. نزدیک به ۱۰۵۰۰ فروند میگ-۲۱ (شامل موارد تولید تحت لیسانس در هند) و بیش از ۲۴۰۰ نسخه چینی تحت نام چنگدو جی-۷ تولید شده‌اند. در طول سال‌ها، نزدیک به ۶۰ کشور از این جنگنده استفاده کرده‌اند. میگ-۲۱ اولین بار در سال ۱۹۵۵ پرواز کرد و تا سال ۱۹۸۵ در تولید باقی ماند، در حالی که جی-۷ چینی تا سال ۲۰۱۳ تولید می‌شد (آخرین مدل‌ها به بنگلادش صادر شد). میگ-۲۱ در ناوگان‌های بسیاری از کشور‌های در حال توسعه، به ویژه در آفریقا، همچنان در خدمت است. هند (که این جنگنده‌ها را با نام تابوت پرنده می‌شناسد) تلاش می‌کند آخرین فروند‌ها را بازنشسته کند.
۴- اف-۴ فانتوم دوم ( II)
بیش از ۴۰۰۰ فروند اف-۴ فانتوم دوم تولید شده است
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
جنگنده اف-۴ فانتوم دوم ساخت مک‌دونل دوگلاس یکی از نمادین‌ترین جت‌های جنگنده ایالات متحده در اواسط دوران جنگ‌سرد است. این هواپیما یک رهگیر و جنگنده ماک‌فوق‌الصوت دوربرد است که اولین بار در سال ۱۹۶۱ در نیروی دریایی آمریکا در خدمت قرار گرفت. فانتوم به دلیل سرعت بالا (بیش از ۲.۲ ماخ) مورد توجه قرار گرفت. جت‌های جنگنده بعدی آمریکا کند‌تر شده‌اند (اف-۳۵ حداکثر سرعت ۱.۶ ماخ دارد). فانتوم همچنان در خدمت است، اما آخرین روز‌های عمر عملیاتی خود را سپری می‌کند. کره جنوبی آخرین فانتوم‌های خود را در اوایل سال ۲۰۲۴ بازنشست کرد و یونان نیز در همین مسیر است. این امر باعث شده ترکیه و ایران به عنوان آخرین دارندگان فانتوم‌های فعال در جهان بمانند.
۵- سو-۲۷ فلنکر
بیش از ۶۸۰ فروند سو-۲۷ فلنکر تولید شده است (غیر از نسخه‌های مشتق)
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
خانواده سو-۲۷ فلنکر احتمالا رایج‌ترین جت جنگنده در جنگ اوکراین امروزی است. در حالی که اوکراین از نسخه‌های قدیمی‌تر سو-۲۷ استفاده می‌کند، ستون فقرات نیروی هوایی روسیه از انواع مدرن‌تر سو-۳۰، سو-۳۴ و سو-۳۵ تشکیل شده که نسخه‌های ارتقا یافته فلنکر هستند. فلنکر به عنوان رقیب مستقیم برای جت‌های بزرگ آمریکایی نظیر اف-۱۴ تومکت و اف-۱۵ ایگل در اواخر جنگ‌سرد طراحی شده و مکمل میگ-۲۹ بود. سال‌ها صادرات جت‌های جنگنده روسیه بخش عمده‌ای از سود صنعت صادرات تسلیحات این کشور بود، اما صادرات فلنکر و سایر جت‌های روسی در سال‌های اخیر به شدت کاهش یافته است. مشتق چینی فلنکر نیز تحت نام شنیانگ جی-۱۱ در چین تولید می‌شود.